Konur „að svíkjast um“

Innlegg Þórunnar Jakobsdóttur á fésbókarveggnum mínum er mér tilefni til að setja niður hugleiðingu.

Þar segir hún orðrétt m.a. þegar hún vísar í umræðu um leikskólamál í Svíþjóð: „Sífellt tal um undirmönnun, háa starfsmannaveltu, of stóra barnahópa, foreldra sem „svindla“ á kerfinu og ýmist ýjað að eða sagt hreint út að foreldrar nenni ekki að vera með börnunum sínum og vilji bara geyma þau á stofnunum o.s.frv.“

Það var og … „foreldra sem „svindla“ á kerfinu og ýmist ýjað að eða sagt hreint út „að foreldrar nenni ekki að vera með börnunum sínum og vilji bara geyma þau á stofnunum o.s.frv.“

Mér finnst þetta alveg stórmerkilegt mál svo ekki sé dýpra í árinni tekið. Að það sé enn þörf á að upplýsa konur um að aðrar konur megi hafa persónulegar þarfir á árinu 2026. Persónulegar þarfir, aðrar en vera samvistum við barnið sem þær eiga. Að það sé nákvæmlega ekkert að því og það sé ekki „að svíkjast um“ að „vilja hafa barnið sitt á stofnun“! Það er rosalegt að heyra að það skuli vera leikskólakennarar og leikskólastarfsfólk sem talar svona um vinnustaði sína. Talar þá niður og talar um „stofnanir“ í neikvæðu ljósi. Eins og þær séu myrkursins.

Þessi umræða um leikskólann hér á Íslandi síðustu mánuði og misseri hefur sannfært mig um mikilvægi þess að kenna kynjafræði. Það er augljóslega mjög þarft mál. Það er með ólíkindum á hvaða stað leikskólastarfsfólk á Íslandi (og greinilega í Svíþjóð líka) er illa haldið af „mæðrahyggju“. Ég veit ekki hver hefur beðið þetta fólk að standa í stafni um að brjóta niður starfsumhverfið sem það vinnur í ,en það ástundar það alla daga með háværum hætti, svo umlykur okkur öll sem búum  með þeim í samfélagi .

Og það er gert með sömu röksemdafærslum og hafa verið helstu rök feðraveldisins um aldir. Að börnum sé óhollt að vera á leikskóla. Það sé heilsuspillandi fyrir þau og þau skemmist af því (að vera í umönnun þeirra sjálfra). Eina vitið er að móðirin sé sem lengst og mest sitjandi heima með barnið. Það er öruggasta leiðin fyrir heill barnsins til framtíðar. Eins og feðraveldið hefur vitað um árþúsund.

Hafi móðirin persónulegar þarfir og hyggist hún sinna þeim, er hún „að svíkjast um“. Þessi málflutningur leikskólastarfsfólks (sem væntanlega er flest af kvenkyni) hefur m.a. leitt til þess að í Svíþjóð má móðirin ekki leyfa sér að vera í fæðingarorlofi og eiga annað barn á leikskóla! Nei það er algjörlega bannað! Sé móðirin í fæðingarorlofi, skal hitt barnið vera heima hjá henni.

Þið verðið að fyrirgefa en hvar erum við eiginlega stödd? Konurnar sem börðust fyrir jafnrétti kvenna til að eigin lífs fyrir 50 árum síðan – var það þetta sem þær voru að meina?

Það er kominn tími til að konur í kvennastéttum hætti að þykjast vera í því hlutverki að ala konur upp. Það er ekki þeirra hlutverk. Konur í hlutverki leikskólakennara og stjóra kemur það ekkert við hvað mæðurnar eru að gera á meðan börnin þeirra eru í leikskólanum. Ekkert. Það er ekki þeirra að hafa skoðun á því hvað foreldrar eru að gera. Það kemur þeim ekki við. Það er ekki neyðarbrauð að hafa börn á leikskóla allan daginn. Leikskólar eru ekki „stofnanir myrkursins“ – hafa aldrei verið það og stendur ekki til að þeir séu það.

Það er kominn tími til að gera þá kröfu á leikskólastarfsfólk á Íslandi að það snúi sér að því sem er hlutverk þess: Að reka fyrirmyndarstofnanir sem við öll elskum og erum ánægð með. Það er ekki þeirra að hafa skoðun á því hvort foreldri sæki um vistun fyrir barn sitt í 6, 7, 8 eða 9 tíma. Það kemur starfsfólki á leikskólum ekki nokkurn skapaðan hlut við.

Hvað fólk er að gera á þeim tíma sem barnið er í umsjón leikskólastarfsmanna kemur starfsfólki leikskólanna ekkert við. Fólk er ekki að „svíkjast um“ þó það sé að sinna sínum persónulegu þörfum.

Það er augljóst að við erum á leiðinni í gömlu hlutverkin aftur. Og það eru ekki síst konur sem eru í forystu við að koma okkur þangað. Konur sem nota „mæðrahyggjuna“ sem vopn. Konur sem starfa á leikskólum. Það er kominn tími til að segja hingað og ekki lengra! Það kemur ykkur, konur sem starfið í leikskólum, ekkert við hvað ég er gera daglangt þó ég væri móðir ungs barns! Það eina sem ykkur kemur við er að reka leikskólann af metnaði og þess má ég krefjast af ykkur.