Störf innan leikskólans

Störf innan leikskólans eru ekki fyrst og fremst kennsla. Þessum áróðri verður að linna og stjórnmálamenn verða að átta sig á hvað þeir eru að gera með því að taka undir þennan söng. Það mun enda með því að þessar yndislegu stofnanir verða eyðilagðar og stefnir í að það verði helsta framlag starfsmanna þessara stofnana – leikskólakennara og -stjóra. Ef svo heldur fram sem horfir mun þeim takast að eyðileggja þessar stofnanir. Þær verða svo dýrar í rekstri að hvorki sveitarfélög né foreldrar munu hafa efni á að reka þær. Auk þess verður starfið orðið svo leiðinlegt að börnin munu verða afhuga leikskólunum.

Börn á aldrinum eins til sex ára hafa ekkert með hefðbundna „kennslu“ að gera. Það er ekki meginhlutverk þessara stofnana – hefur aldrei verið – og á ekki að vera. Kennsla er auðvitað hluti þess sem gert er en það er ekki meginhlutverk. Leikskólar eru gæslustofnanir. Gæslustofnanir fyrir vinnandi foreldra á meðan þeir sinna störfum sínum utan heimilis. Fyrst og fremst eru leikskólarnir auðvitað gæslustofnanir fyrir konur – mæður – sem þurfa á þessum stuðningi að halda til að geta staðið jafnfætis feðrum á vinnumarkaði.

Þessu blaðri leikskólakennara og -stjóra á Íslandi um að leikskólar séu fyrst og fremst skólar, verður að linna. Börn á aldrinum eins til sex ára hafa ekkert með hefðbundna skólagöngu að gera og það á ekki að gefa því undir fótinn að það sé hlutverk þessara stofnana.

Börn á þessum aldri þurfa fyrst og fremst ást og umhyggju. Og það hafa þessar stofnanir hingað til getað veitt þeim. Ást og umhyggja eiga að vera kjörorð þessara stofnana og á þeim á starf þeirra að byggja.

Að lengja námstíma leikskólakennara í fimm ár leysti engan vanda. Það bjó til vanda. Mikinn vanda. Að sameina leyfisbréf „kennara“ í eitt leysti engan vanda – það bjó til vanda. Mikinn vanda. Að hætta þessu er mikilvægasta skrefið sem núverandi stjórnvöld ættu að stíga og það strax. Að hætta þessari dómadags vitleysu að gefa í skyn að starf kennara í skólum og starf leikskólakennara sé það sama. Svo er ekki og við eigum ekki að láta eins og svo sé. Það býr til mikinn vanda fyrir samfélagið allt og er auk þess tóm della. Leikskólakennarastarfið er annars eðlis – allt annars eðlis og svoleiðis á það að vera. Leikskólinn er allt annars konar stofnun en grunnskólinn og hann á að vera allt annars konar stofnun. Má ég vinsamlegast biðja um að við áttum okkur á því og viðhöldum því.

Leikskólakennarinn hefur það hlutverk að sjá um gæslu barnsins á meðan foreldri þess er úti að vinna. Það er meginhlutverk hans – hefur alltaf verið – og á að vera áfram. Það er gríðarlega mikilvægt að við höldum þessu hlutverki á lofti og leyfum ekki stéttinni að henda þessu hlutverki á haugana.

Ef við leyfum leikskólakennaranum að taka sér það hlutverk að vera fyrst og fremst kennari er þessum stofnunum – leikskólunum – sjálfhætt með tímanum. Það mun enginn hafa áhuga á því að setja barnið sitt á skólabekk meðan það er eins til sex ára. Þroski barnsins er ekki slíkur að hann hafi nokkuð með slíka dvöl að gera. Það er ömurlegt að leikskólakennarar séu búnir að koma því þannig fyrir að þeir vilji ekki kannast við meginhlutverk starfs síns. Ég hef satt að segja ekki í annan tíma orðið vitni að öðru eins.

Að geta þótt það ómerkilegt starf að annast börn, þegar maður hefur valið sér það að ævistarfi, er undarlegt svo ekki sé dýpra í árinni tekið. Að mega ekki heyra á það minnst að það sé starfið sem þau hafa valið sér – að annast börn og gera það af ást og umhyggju er eitthvað sem ég mun aldrei geta skilið. Ég er glöð að afkomendur mínir skuli ekki lengur þurfa á þessari þjónustu að halda.

Söngurinn um að starfsaðstæður á leikskólum séu ömurlegar, húsnæðið ömurlegt, hávaði sé alla að drepa, o.s.frv., o.s.frv. gerir það að verkum að þetta fólk verður að gera betur grein fyrir hvað það er að tala um. Er það þannig að allir leikskólar á höfuðborgarsvæðinu sem byggðir hafa verið séu ónýtir og er krafan sú að byggðir verði nýir? Strax? Hvernig eiga þær byggingar að vera? Hvað er verið að tala um nákvæmlega?

Myglan sem komið hefur upp í hverju húsnæðinu á fætur öðru upp á síðkastið? Hverju er um að kenna? Getur verið að efnahagshrunið árið 2008 sé þar undirliggjandi? Að viðhaldi bygginga hafi verið slegið á frest þegar ekki var úr neinum peningum að spila? Er þetta mál þess eðlis að það sé sanngjarnt og eðlilegt að leikskólakennarar standi á öskrinu að krefjast úrbóta á þessum þætti strax? Hvernig er hægt að mæta þeim kröfum?

Starfsfólk leikskólanna er með 30 daga sumarfrí frá fyrsta degi. Átján ára ófagmenntaður starfsmaður á leikskóla er kominn með 30 daga sumarfrí. Launin hans, eru þau ekki komin í minnst 585.460 krónur fyrir skatt? Fjögurhundruð og fjörutíu þúsund eftir skatt? Fyrir alls ómenntaða 18 ára starfsmanninn sem er að hefja störf á leikskóla? Hver eru laun fagmenntaða starfsmannsins á sama tíma? Starfsmannsins sem er búinn að leggja á sig fimm ára háskólanám – hver eru launin hans?

Laun á Íslandi eru há í öllum samanburði. Hér er líka dýrt að lifa. Vextir eru háir og húsnæði óviðráðanlega dýrt. En hvernig ætlum við að haga launastiganum? Hvaða laun eru konur almennt með í samfélaginu? Konur sem hafa lagt á sig 3ja eða 5 ára háskólanám og eru með há námslán á bakinu? Hver á launamunurinn að vera?

Á leikskólum borgarinnar eru „tímabundnar ráðningar“ normið. Enginn talar um það. Ekki nokkur maður. Kostnaðarsamar „tímabundnar ráðningar“ þar sem ráðningartíminn er allt niður í þrjá, fjóra mánuði í einu. Svona er þetta af því að það er brot á lögum að auglýsa ekki eftir, og reyna fyrst og fremst að ráða fagmenntaða starfsmenn. Þetta fyrirkomulag er mannanna verk. Og algjörlega augljóst að því er þarft að breyta. Þetta er rándýrt fyrirkomulag og felur í sér mikla starfsmannaveltu. Augljóslega.

Viðvarandi veikindi á leikskólum borgarinnar – í hverju liggja þau? Hvað gerðist í starfsumhverfinu allt í einu sem gerir það svona rosalega ömurlegt? Að starfsmenn liggja veikir heilu misserin?

Má ég biðla til stjórnmálamanna sem ætla að vera í forsvari fyrir borgina næstu fjögur árin að átta sig á að í þessu umhverfi er víða pottur brotinn. Að það er ekki þeirra að gerast eingöngu varðhundar kerfisins sem þau sem voru í stólunum á undan þeim kusu að móta.

Leikskólar eru ekki ómerkilegar stofnanir. Þær eru gríðarlega mikilvægar stofnanir sem stjórnmálamenn þurfa að taka afstöðu til og standa vörð um. Það þurfa þeir að gera án þess að éta upp möntru starfsmannanna um að þessar stofnanir séu til orðnar fyrir þá. Fyrir þá til að geta unnið stuttan vinnutíma fáeina tíma á dag fáeina daga á ári.

Þetta eru stofnanir sem eiga að vera opnar allan daginn og foreldrar eiga að geta sótt þjónustu til allan daginn á meðan þau vinna úti. Það er verkefnið: að koma því til leiðar.