Lái mér hver sem vill...

Ég hef nú hátt í 10 ár skrifað greinar þar sem ég lýsi yfir andúð minni á íslensku krónunni og að ég liti á það sem forgangsmál íslenskra stjórnmála að stefna á nýjan gjaldmiðil. Ég hef verið yfirlýstur stuðningsmaður aðildar Íslands að ESB í allan þennan tíma. Hef kallað eftir því allan þennan áratug að íslensk stjórnmál tækju afstöðu til stóru myndarinnar í stað þess að snúast um tæknilegar útfærslur.

Ég hef allan þennan áratug verið gjörsamlega gáttuð yfir þróun samfélagsins. Vissi sem var að Íslendingar höfðu vart getað talað um annað en peninga í langan tíma en að þjóðfélagið þróaðist í þær áttir sem það gerði skildi ég ekki. Ég skildi ekki hækkanir í Kauphöll Íslands upp á marga tugi prósenta á ári og fannst með ólíkindum að einhver tryði því í alvörunni að íslensk fyrirtæki væru svona miklu betur rekin en fyrirtæki annars staðar í heiminum.

Ég beinlínis gerði mér far um að gera allt sem mér einni og sjálfri var fært að gera til að hafa áhrif á þróunina. Ég skrifaði bréf sem ætlað var eiganda Fréttablaðsins Jóni Ásgeiri og til ritstjóra nýs tímarits Morgunblaðsins þar sem ég í barnaskap mínum og einlægni bað um útgáfu blaða með gagnrýnni samfélagsrýni þar sem spurt yrði „af hverju" og „hvers vegna" í stað þess að gefið yrði út eitt viðskiptablaðið enn eða tímarit um dægurmál.

Ég hafði ekki endilega trú á að þessi bréf mín næðu á leiðarenda eða tekið yrði mark á þeim en sjálfrar mín vegna skrifaði ég þau. Ég varð að gera það sem ég gat gert til að reyna að hafa áhrif á þetta samfélag mitt sem ég var að ærast yfir að lifa í.

Ég sótti um starf í greiningardeild KB banka þar sem auglýst var undir yfirskriftinni „Hver er þessi Dow Jones?" Ég rökstuddi umsókn mína með því að ég væri sannfærð um að fátt væri hollara íslenskum fyrirtækjum á þessum tíma en fjölbreytni í vali á starfsmönnum. Miðaldra kona var ekki beinlínis fulltrúi þessa tíma.

Einhverju sinni hitti ég Pál Kr. Pálsson fjárfesti í kjölfar viðtals sem tekið hafði verið við hann í einhverju blaðanna og þakkaði honum sérstaklega fyrir að hafa í þessu viðtali gefið yfirlýsingar um að hann hefði áhuga á rekstri fyrirtækja. Að einhver gæfi það út opinberlega að hann hefði áhuga á rekstri hljómaði eins og tónlist í mínum eyrum og mér fannst fyllsta ástæða til að láta vita af því. Ég þekki Pál Kr. Pálsson ekki neitt en ég er viss um að hann man eftir þessari játningu minni umræddan dag.

Nú þegar lífskjör mín eru stórkostlega skert og eignir engar vegna hruns íslensku bankanna og gjaldmiðilsins í kjölfarið. Þá geri ég skilyrðislausa kröfu um breytingar til framtíðar og gef engan afslátt af þeim skoðunum mínum. Ég hef engan áhuga á skammtímalausnum. Allar lagfæringar á skuldastöðu einstaklinga í dag eru „skammtímalausnir". Ég hef fullan skilning á því það verði að lokum niðurstaðan en það gerir mig ekki sátta við þá niðurstöðu. Staða okkar er fráleit og það er engin patent lausn til á henni.

Það er aftur á móti hægt að gera breytingar til lengri tíma sem skipta miklu meira máli og eru miklu mikilvægari en allar skuldbreytingar dagsins í dag til samans.

Stórkostlega skert lífskjör eru tilkomin vegna stöðu krónunnar. Eignaleysið er tilkomið vegna stöðu íslensku krónunnar. Staða krónunnar er sú sem hún er vegna gegndarlauss bulls í stjórn efnahagsmála allan þennan áratug. Þess vegna er ég svo ákveðin ESB sinni. Þess vegna leyfi ég mér að vera hávær og gef engan afslátt af skoðunum mínum varðandi breytingar til framtíðar.

Þess vegna leyfi ég mér að verða reið þegar Sjálfstæðis- og Framsóknarmenn allt í kringum mig láta eins og staðan í dag sé þeim óviðkomandi og núverandi stjórnvöldum að kenna. Ég get fyrirgefið Vinstri grænum skoðanir þeirra og stefnu því þeir eru Vinstri grænir. Samfylkingin er einangruð í pólitísku umhverfi dagsins í dag. Fyrst og fremst vegna þess að gömlu valdaflokkarnir fyrirgefa henni ekki að hún sé tilorðin. Það þarf ekki að vera sérstaklega greindur til að átta sig á því að málflutningur Sjálfstæðis- og Framsóknarmanna í stjórnarandstöðu snýst fyrst og fremst um eigin hagsmuni en minnst um almannahagsmuni.

Þess vegna leyfi ég mér að gera athugasemdir við fullyrðingar í þessa veru hér:

Í grein sinni „Tvö ár frá hruni" kemst Hermann Guðmundsson forstjóri N1 svo að orði:„Ég hef sagt við þá sem skammast út í núverandi stjórnvöld að það sé ómetanlegt fyrir unga kjósendur sem aldrei hafa fundið á eigin skinni hvað það kostar að hafa ríkisstjórn sem er ekki með atvinnumál sem sitt helsta áhugasvið. Prufa ríkisstjórn án Sjálfstæðisflokksins er nauðsynlegt til að munurinn finnist."

Í nýjustu grein sinni „Setjum út mannspilin" segir hann m.a.: „Undir stefnu Sjálfstæðisflokksins hefur þjóðin vaxið úr örbirgð til velsældar... Klikkaðir karlmenn munu án efa ekki efna til atvinnureksturs í því hugarfari sem nú ríkir og fáir aðrir hafa gefið sig fram síðustu 60 árin sem vilja hætta fé og framtíð sinni til að byggja upp atvinnu í von um ávinning... Fyrir þá sem trúa því að ESB geti komið í staðinn fyrir stefnu okkar sjálfra, fullyrði ég að okkur mun með réttu hugarfari vegna framúrskarandi vel á þessu frábæra landi hvort sem við verðum innan ESB eða utan. "
Lái mér hver sem vill.

Uppgjöf

Atburðir gærdagsins ullu mér persónulega mikilli sorg og ég á erfitt með að fóta mig í þessum aðstæðum. Játa það hreinskilningslega.

Ég skil ekki hvernig er hægt að komast að þeirri niðurstöðu að ákærur á hendur ráðherrum ríkisstjórnar Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks á árunum 2007 - 2009 sé lausn á einhverjum vanda. Hvað þá að ég skilji niðurstöðuna um að ákæra skuli einn ráðherra - forsætisráðherra Geir H. Haarde.

Í því pólitíska andrúmslofti sem hér hefur ríkt svo lengi sem ég man en þó aldrei jafn skelfilega hatrammt og síðustu ár er trúverðugleiki þess að þingmenn á hinu Alþingi séu til þess bærir að standa að ákæru á aðra þingmenn nákvæmlega engin. Niðurstaðan leiðir ekki til neinna sátta en er aftur á móti mjög líkleg til að gera stjórnmálin enn hatrammari og skelfilegri en þau eru fyrir.

Hrun bankakerfisins og áhrif þess á fjárhagslegalega stöðu manns og lífskjör eru eitt. Íslenskt samfélag og andrúmsloftið í kjölfar þeirra atburða er annað. Fyrir mig ennþá erfiðara en hið fyrra.

Ég hef frá því man eftir mér haft óbilandi áhuga á pólitík. Hef frá unga aldri alið með mér drauma um breytta skipan í íslenskum stjórnmálum og að ég gæti einhvern tíma haft raunveruleg áhrif á samfélagið með atkvæði mínu. Þeir draumar hafa dofnað sífellt meir og orðið að engu.

Mér fannst vont að lifa í samfélagi þar sem almenningur skipti sér í hópa og átti viðskipti eftir því hvaða afstöðu það hafði til stjórnmálaflokka og ég þráði breytingar á því umhverfi. Ég hélt um tíma að þetta umhverfi væri að brotna upp og að það rynni upp sá dagur að viðskiptablokkir tengdar stjórnmálaflokkum heyrðu sögunni til. Gömlu blokkirnar eru vissulega horfnar en viðhorfið til stjórnmála og viðskipta er enn að því er virðist það sama.

Nú lifi ég í samfélagi þar sem allar grundvallarreglur eru þverbrotnar - fullkomið leihús fáránleikans eins og ég kalla það. Ég er ekki lengur sjálfstæður einstaklingur með stjórn á eigin lífi heldur strengjabrúða aðstæðna sem ég hef ekkert með að gera.

Allar götur frá því í október 2008 hef ég þráð það meira en nokkuð annað að finna öryggi. Öryggi og væntumþykju af hálfu þeirra aðila sem mér finnst að eigi ekki að hafa annað hlutverk en passa upp á okkur - stjórnmálanna. Því er ekki að heilsa - öðru nær. Frá fyrsta degi hrunsins hafa stjórnmálin okkar hellt olíu á eld óöryggisins og öfganna. Pólitískar skotgrafir verið djúpstæðari en nokkru sinni fyrr og átök á forsendum flokkshagsmuna meiri en ég hef áður upplifað. Atburðir gærdagsins fullkomna þá mynd.

Við höfum ekkert lært og ætlum ekki að læra neitt. Við ætlum að gera það sem við kunnum - finna sökudólga og hengja þá. Aðferð sem leysir engan vanda og býr ekki til neinar sættir.

Að vera sviptur mannlegri reisn

Þessi grein er orðin tveggja mánaða gömul. Er persónuleg og ég var í vafa um að rétt væri að birta hana. Skrifuð 30. júní 2010...

Ég var tvítug þegar ég tók þá staðföstu ákvörðun að ég skildi verða fjárhagslega sjálfstæð. Ég skynjaði þá þegar að fjárhagslegt sjálfstæði var grundvöllur að því að vera sjálfstæð manneskja. Ég ætlaði jafnframt ekki að eiga neitt. Það var líka ákvörðun. Ég ætlaði að lifa frjáls - minn eigin herra - án afskipta annarra og forsenda þess var algjörlega skýr í mínum huga - fjárhagslegt sjálfstæði.

Svo eignaðist ég barn - yndislega stúlku - ljós lífs míns - orðin 26 ára og allt í einu varð öryggi mikilvægur hluti af lífinu. Að vera á leigumarkaði í Reykjavík var ekki valkostur - með því var öryggi barnsins fórnað. Svo heppilega vildi til að systir mín var að koma í menntaskóla til Reykjavíkur á sama tíma svo það passaði ágætlega fyrir mig, hana og foreldra mína að þau hjálpuðu mér til að eignast húsnæði - í hverfinu þar sem ég hef búið allar götur síðan.

Stelpan mín er orðin tvítug - enn jafn yndisleg - og enn ljós lífs míns. Mér hefur tekist misjafnlega upp í lífinu eins og gengur en hefur tekist að standa við þá ákvörðun að vera fjárhagslega sjálfstæð - minn eigin herra - allar götur síðan... þar til nú...

Fyrir tveimur mánuðum stóð ég allt í einu frammi fyrir því að samningur sem ég gerði við bankann minn til bráðum 30 ára virtist ætla að leiða til þess að gera mig bæði eignalausa og gjaldþrota í einni og sömu andránni - og það án þess að ég vissi einu sinni af því að nokkuð hefði gerst fyrr en daginn sem það gerðist.

Dómur féll fyrir rúmri viku síðan. Ég hef farið varlega í að fagna enda aldrei haft áhuga á öðru en að samningurinn sem gerður var standi - af beggja hálfu. Að bankinn minn geri mér kleift að standa í skilum eins og ég hef gert frá því að lánið var tekið en hef ekki getað í tvo mánuði vegna afarkosta bankans sem er algjörlega glórulaust að ganga að.

Í dag hlustaði ég á viðskiptaráðherra tala um „sanngirni" og „réttlæti" þeirrar ákvörðunar að samningar sem fjármálastofnanir gerðu um gengistryggð lán skyldu uppreiknaðir á vöxtum sem ákvarðaðir væru einhliða af stjórnsýslustofnunum samfélagsins.

Mér sem sjálfstæðum einstaklingi kemur málið greinilega ekki við enda sek um að eiga viðskipti við bankann minn. Mannleg reisn er ekki til staðar lengur. Ég sem hóf samfelld störf á vinnumarkaði fyrir bráðum 30 árum síðan og gerðist sek um að taka heilar 12 milljónir í lán í bankanum mínum árið 2006 þegar veðið átti að vera virði 25- 30 milljóna er orðin sakamaður og komin á bekk með óreiðumönnum. Ekki vegna þess að ég hafi ekki staðið í skilum - heldur vegna þess að lánið hoppaði á einum degi upp í 24-25 milljónir á sama tíma og veðið skrapp saman í sennilega 20 milljónir.

Á sama tíma og þetta allt gengur yfir. Á sama tíma og ég upplifi stöðuga niðurlægingu vegna stórkostlegra skertra lífskjara og að vera að missa allt sem ég hef unnið fyrir allt mitt líf hlusta ég á fjölskyldu mína öðru megin og atvinnulífið hinum megin segja mér að engu megi breyta. Sjálfstæðis- og Framsóknarflokkurinn séu einu flokkarnir sem treystandi sé til að stjórna landinu og allt slæmt sé ESB að kenna.

Að ræna mann sjálfsvirðingunni og sjálfstæðinu er ekki nóg. Ég hef aldrei verið sérlega einlægur stuðningsmaður Samfylkingarinnar, er einlægur andstæðingur stefnu Vinstri grænna - en þessi framkoma - sú framkoma - að segja manni að allt það sem gerst hefur allan þennan áratug sé bara í fínu lagi og þessir tveir flokkar Sjálfstæðis- og Framsóknarflokkur beri þar enga ábyrgð fer verr í mig en flest sem ég hef áður upplifað.

Í því felst engin yfirlýsing um að ég sé einarður stuðningsmaður núverandi ríkisstjórnar og ákvarðana sem hún tekur. Alls ekki. Í því felst sú einlæga beiðni að þeir flokkar sem með fullkomlega opin augun og meðvitað keyrðu okkur inn í bilaðan hrunadans þessa áratugar sýni í það minnsta þá auðmýkt og virðingu að kannast við að bera ábyrgð á því sem hér gerðist.

Ég vildi aldrei þennan dans í kringum gullkálfinn og ég vildi ekki hrunið heldur. Hefði svo gjarna viljað vera laus við hvoru tveggja. En víst ég þarf að þola hvoru tveggja langar mig að biðja stuðningsmenn þessara tveggja stjórnmálaflokka að í það minnsta sýna mér þá virðingu að viðurkenna að forgangmál dagsins í dag er að taka ákvörðun um breytingar til framtíðar.

Íslensk króna er niðurlægingarafl af verstu gráðu og hefur farið verr með íslenskan almenning en réttlætanlegt getur talist. Nú er mál að linni - börnin okkar eiga skilið betri framtíð.

Lýðræði í stað sérhagsmunagæslu - takk!

Andstæðingum aðildar að Evrópusambandinu er að því er virðist ekkert heilagt. Þar á bæ er leyfilegt að ljúga opinberlega eins og ekkert sé. Skemmst er að minnast grófrar auglýsingar Samtaka ungra bænda sem beinlínis héldu því fram blákalt að Evrópusambandið hefði á skipa her.

Í dag mátti lesa stutta grein eftir Gunnar Braga Sveinsson í Fréttablaðinu þar sem hann heldur því fram að engar undanþágur fáist í samningaviðræðum við Evrópusambandið.

Hvað eiga svona innistæðulausar fullyrðingar að þýða á sama tíma og Íslendingar eru í aðildarviðræðum við Evrópusambandið? Eru sérhagsmunir einstakra aðila sem eiga sterkt bakland í ákveðnum stjórnmálaflokkum svo viðurkenndir hér á landi að það sé viðurkennt og sjálfsagt að ljúga opinberlega? Kallar Gunnar Bragi Sveinsson fullyrðingar sínar í þessa veru „upplýsta umræðu"?

Hefur Gunnar Bragi Sveinsson kynnt sér það hvernig íslenskir stjórnmálamenn og stjórnsýsla meðhöndla regluverk ESB á grundvelli EES? Veit hann að hér á sér stað algjörlega gagnrýnislaus og aðhaldslaus innleiðing á ESB reglugerðum og tilskipunum allan ársins hring ár eftir ár? Í hverjum málaflokknum á fætur öðrum? Meira að segja í landbúnaði og sjávarútvegi?

Þar á bæ eru sko ekki samþykktar neinar undanþágur. Nei íslensk lögfræðingastétt innan embættismannakerfisins túlkar allt ESB regluverk þröngt og kemst upp með það. Einmitt vegna þess að pólitísk íhlutun er engin. Stjórnmálamenn og flokkar hafa lengst af þvegið hendur sínar og láta gagnvart almenningi á Íslandi eins og þetta komi þeim ekki við því þetta komi frá ESB.

Ef eitthvað er ábyrgðarleysi - þá er það þetta. Fullkomið ábyrgðarleysi.

Að það skuli ekki vera nóg það sem hér hefur gerst síðustu tvö ár til að menn læri að svona gengur þetta umhverfi ekki áfram lengur er fullkomlega ófært. Icesave og tryggingasjóður innistæðueigenda ættu að vera nægilegur lærdómur til að menn átti sig á því að EES er ekki valkostur. Annað hvort er það full aðild að ESB eða ekki. EES er skammtímasamningur og algjörlega óásættanlegur til framtíðar fyrir þjóð með snefil af sjálfsvirðingu.

Alþingi Íslendinga samþykkti þann 16. júlí 2009 með 33 atkvæðum gegn 28 að leggja fram umsókn um aðild að ESB. Það er lágmarkskrafa að þó að Sjálfstæðis- eða Framsóknarflokkurinn séu ekki við völd fái lýðræðið að hafa sinn gang.

Viðvarandi virðingarleysi – staða til að verja?

Sat áhugaverðan vinnufund í gær á vegum Sterkara Ísland. Var söguleg stund fyrir mig persónulega þar sem ég var í fyrsta skipti virkur þátttakandi í stórum hópi fólks sem öll áttum það sameiginlegt að vera eindregnir stuðningsmenn fullrar aðildar Íslands að ESB. Mikil breyting frá því að sitja fundi fáeinna sérvitringa um Evrópusambandsaðild vorið 2003 eins og heimild er til um hérhttp://signysig.bloggar.is/blogg/405850/Flokkspolitik__truarbrogd

Fékk að heyra margt áhugavert á fundinum en eitt fannst mér meira lýsandi en margt annað. Sjálfstæðiskona sem mér láðist því miður að taka niður nafnið á sagði okkur af því að hún hefði að hluta til alist upp í Sviss. Hún hefði gert að leik sínum að kaupa tiltekna tegund af sultu í hvert einasta skipti sem hún sótti landið heim. Þessi sultukrukka kostaði alltaf það sama. Ár, eftir ár, eftir ár keypti hún sömu tegund af sultu og hún kostaði það sama ár, eftir ár, eftir ár.

Þessi sama kona hafði búið í Danmörku þar sem hún tók lán. Við töku lánsins fékk hún frá bankanum greiðsluáætlun um afborganir lánsins. Það vakti athygli hennar að þegar hún tók af greiða af láninu stóðust afborganir það sem henni hafði verið sagt að áætla. Hún sagðist alltaf hafa beðið eftir því að fá bakreikning í hausinn, eitthvað sem segði henni að áætlunin hefði ekki staðist og hún þyrfti að greiða meira - en ekkert kom!

Hversu ólíkt er þetta ekki því umhverfi sem við íslenskir neytendur eigum að venjast? Getur það verið að þetta sé eftirsóknarvert umhverfi? Getur verið að það sé eftirsóknarvert að búa við stöðugt verðlag? Að búa í umhverfi þar sem hægt er gera fjárhagsáætlanir sem standast í stórum dráttum?

Hversu framandi er umhverfi af þessu tagi fyrir okkur íslenska neytendur? Getur verið að það sé ekki okkar stærsta hagsmunamál að viðhalda óstjórn íslenskra efnahagsmála til langrar framtíðar?

Óstjórn þar sem það þykir ekkert tiltökumál að tilkynna um 30% hækkun gjaldskrár fyrir orkureikninginn si svona? Óstjórn þar sem bankarnir hafa þurft að taka yfir fjöldann allan af fyrirtækjum og lífeyrissjóðirnir eru svo notaðir til að bjarga frá gjaldþroti?

Er það virkilega eitthvað sérstaklega erfitt að sjá að það eru ekki hagsmunir okkar íslenskra neytenda að halda áfram á sömu braut? Að það eru ekki okkar hagsmunir að treysta þeim hinum sömu fyrir okkur áfram og við höfum treyst hingað til?

Virðingarleysið sem ég upplifi verandi íslenskur þjóðfélagsþegn eru lítil takmörk sett þessa dagana. Það þykir sjálfsagt að tala um lánasamning sem ég gerði við bankann minn með þeim hætti að það komi mér ekkert við þó að forsendurbrestur sé algjör og að það sé fullkomlega eðlileg ráðstöfun að einhver þriðji aðili út í bæ ákvarði hvernig skuli endurákvarða útreikning þessa samnings.

Það er með ólíkindum að upplifa þessa stöðu. Með ólíkindum að þetta geti þótt eðlilegt og sjálfsagt og með ólíkindum að löndum mínum geti þótt þetta í lagi og líti á það sem sitt helsta hagsmunamál að treysta þeim sömu aðilum fyrir okkur áfram og hafa keyrt okkur í þetta ástand.

Ég sem Íslendingur hef fengið nóg af óstjórn íslenskra efnahagsmála. Þegar óstjórnin hefur leitt mig inn í stjórnleysi þar sem ekki er einu sinni hægt að treysta gerðum samningum við löglega rekin fyrirtæki eins og bankastofnanir er nóg komið.

Við getum ekki kennt „útrásarvíkingum" um hækkanir Orkuveitunnar. Við getum ekki kennt „útrásarvíkingum" um glórulausar hækkanir á verði hlutabréfa stórs hluta íslenskra fyrirtækja í Kauphöll Íslands sem endaði með því að þau voru tekin yfir af bönkunum.

Við þurfum að horfast í augu við að það sem hér gerðist var miklu stærra í sniðum en svo að þar verði kennt um fámennum hópi manna. Hér var rekin glórulaus stefna sem ég sem íslenskur þjóðfélagsþegn á heimtingu á að verði endurskoðuð.

Fyrir bankahrunið 2008 virtist það mögulegt að við gætum staðið utan ESB. Eftir bankahrunið er algjörlega augljóst að við getum ekki staðið fyrir utan ESB. Að segja mér sem íslenskum þjóðfélagsþegn að umfram allt eigi ég að halda áfram að treysta sömu stefnunni áfram. Sömu mönnunum fyrir mér er fullkomin móðgun.

Ónýtur markaður - staða til að verja?

Síðustu misserin hafa landar mínir farið mikinn í þeim fullyrðingum sínum að ekkert verra geti hugsanlega gerst en að „erlendir aðilar“ kaupi hluti í íslenskum fyrirtækjum eða komi inn í íslenskt atvinnulíf með erlent fjármagn. Svo sjálfsagðar þykja orðið fullyrðingar í þessa veru að það er nánast eins og farið sé með sannleikann þegar svona er talað.

Í gær var í fréttum að erfiðleikar Orkuveitu Reykjavíkur væru svo miklir að fyrirtækið væri nánast gjaldþrota. Ekkert nema stórkostlegar hækkanir á gjaldskrám - hækkanir upp á tveggja stafa tölu muni duga til að bjarga fyrirtækinu frá gjaldþroti. Íslenskur almenningur borgar brúsann. Ef marka má fréttir í gær hefur skuldsetning fyrirtækisins tífaldast á sama tíma og tekjurnar hafa tvöfaldast. Að vísu skal geta þess að ég geri ekki ráð fyrir að fréttamennirnir hafi tekið hrun íslenska gjaldmiðilsins með í reikninginn svo væntanlega má milda þá tölu eitthvað en staðreynd miðað við stöðuna í dag engu að síður.

Í vikunni var tilkynnt um að „Framtakssjóður Íslands“ – fjárfestingarsjóður í eigu lífeyrissjóðanna – hefði keypt eignarhaldsfélagið Vestia af Landsbankanum. Með kaupunum á sjóðurinn nú fyrirtæki eins og: Icelandic, Teymi, Vodafone, Skýrr, EJS, Hug AX, Húsasmiðjuna og Plastprent. Í sumar keypti sami sjóður 30% hlut í Icelandair.

Framtakssjóður Íslands er sjóður í eigu lífeyrissjóðanna – sjóðanna sem við íslenskur almenningur höfum greitt í til að geta séð fyrir okkur í ellinni. Fjárfestingarnar eru ákveðnar án þess að við höfum verið spurð. Íslenskur almenningur borgar brúsann.

Framtakssjóður í eigu lífeyrissjóðanna er ekki eðlilegt fyrirkomulag á eignarhaldi fyrirtækja á samkeppnismarkaði og við þetta þurfa íslenskir neytendur – íslenskur almenningur að búa í einhver ár til framtíðar. Óeðlilegt viðskiptaumhverfi þar sem ekkert er eins og það á að vera. Þá er ekki nefnt að enginn veit hverju þessar fjárfestingar koma til með að skila - hverju lífeyrissjóðirnir - sjóðirnir okkar - eru að fórna til að bjarga íslenskum atvinnumarkaði frá algjöru hruni.

Er það þetta sem átt er við þegar sagt er að engum öðrum en Íslendingum sé treystandi fyrir eignarhaldi íslenskra fyrirtækja? Er það þetta sem við þurfum að verja með öllum ráðum?

Ég játa fullkomlega hreinskilningslega að mér er ómögulegt að átta mig á röksemdafærslu háværs almennings á Íslandi þessa dagana sem hrópar hátt á götum að enginn megi hér eiga neitt annað en Íslendingar.

Ég sé ekki betur að en að það sem við þurfum fyrst og fremst af öllu á að halda er erlend fjárfesting. Við þurfum að fá hingað erlenda aðila í atvinnurekstur. Því fleiri þeim mun betra, því fjölbreyttari starfsemi – þeim mun betra. Ekkert - ekkert - mundi gera Íslendingum meira gagn.

Á sama tíma og þetta er staðan hæðast Íslendingar – karlmenn í Sjálfstæðisflokknum fremstir í flokki - að ESB. Ég verð að segja að heldur fyndist mér meiri manndómsbragur á því að láta vera að hæðast að öðrum með þessa stöðu í farteskinu.

Forgangsatriði númer eitt fyrir almenning á Íslandi er í dag að tryggja með öllum ráðum fulla aðild Íslands að Evrópusambandinu. Það er rétta leiðin – eina rétta leiðin – til að tryggja að hér verði einhvern tíma í framtíðinni eðlilegt viðskiptaumhverfi þar sem íslenskum fjárfestum og atvinnurekendum er veitt það aðhald sem þeir þurfa.

Það er svo augljóst að það á ekki einu sinni að þurfa að nefna það.

Leikhús fáránleikans

Ísland á fyrsta áratug 21. aldar á sagan eftir að dæma sem leikhús fáránleikans í hæstu hæðum. Það sem er að gerast núna fullkomnar þá mynd.

Við vitum ekki enn hver endanleg túlkun verður eða hversu víðtæk hún verður en samt er það staðreynd að Hæstiréttur hefur dæmt gengistryggð bílalán sem ólögmæta gjörninga. Hvaða áhrif þessir dómar koma til með að hafa á önnur sambærileg gengistryggð lán fer best á að hafa sem fæst orð um að sinni.

Það sem eftir stendur er fáránleikinn í þessu öllu saman. Hvernig má það vera í alvöru talað að virðuleg íslensk fjármálafyrirtæki hafi boðið öllum almenningi í landinu upp á eitthvað ef það er tiltölulega skýrt í lögum að sé bannað? Algjörlega fyrir opnum tjöldum árum saman með samþykki þeirra sem eiga að hugsa um hagsmuni okkar almennings? Það er súrrealísk staða sem upp er komin og við hljótum að horfa til þess hvernig slíkt gat gerst.

Ég hlustaði á athyglisverða hlið þessa máls í dag sem vænta má að verði hávær á næstunni. Hlið sem sannfærir mig enn einu sinni um hvað orð Þorgeirs ljósvetningagoða forðum voru orð mikils sannleika. Orðin um að „ef við slítum í sundur lögin slítum við og í sundur friðinn".

Ef í ljós kemur að staða þeirra sem tóku gengistryggð erlend lán reynist mun betri en staða þeirra sem tóku verðtryggð íslensk lán er ljóst að það er ófriður framundan. Það fór ekkert á milli mála af umræðunni sem ég varð vitni að í dag ef þetta verður niðurstaðan líta þeir sem sitja uppi með íslensku lánin á sig sem svikna. Ekkert óeðlilegt við það. Fullkomlega eðlileg viðbrögð við þeim efnahagslegu hamförum sem hér hafa orðið að við öll viljum sitja við sama borð. Það er nefnilega réttlæti. Það er óréttlátt að ein lög gildi fyrir tiltekinn hóp og önnur lög fyrir annan hóp. Þetta vissu þeir sem bjuggu til meginregluna fyrir þúsundum ára síðan „að allir skildu jafnir fyrir lögunum" en því miður virðist sem sú viska hafi gleymst í áranna rás.

Það sem mér þótti vont að upplifa við umræðuna í dag var að finna að ég var í „vonda liðinu". Ég var sú sem tók áhættu með því að taka erlent lán og þess vegna var sanngjarnt að ég sæti uppi með afleiðingarnar af því. Ég hafna því að ég sé vond eða glæpamaður þó ég hafi tekið þátt í þeim leik sem mér stóð til boða. Leikurinn var fáránlegur, ég er fyrsta manneskjan til að viðurkenna það, en hann var almennur og hann var viðhafður með fullu samþykki stjórnvalda og stofnana samfélagsins.

Ég sem aðili að íslensku samfélagi hef valið að treysta stofnunum þess. Þegar virðulegur banki í samfélaginu býður mér upp á eitthvað lít ég á það sem ábyrgan gjörning sem ég ber fullkomið traust til. Þannig var það og þannig hlýtur það að vera. Það getur ekki verið að ég eigi að líta á mig sem glæpamann fyrir það eitt að þiggja eitthvað sem löglega rekin stofnun býður mér upp á.

Það var augljóst í upphafi þessa áratugar að íslensk stjórnmál urðu að taka stefnu á nýjan gjaldmiðil. Íslensk stjórnmál kusu að gera það ekki. Kusu sjálfsblekkingu og afneitun að ekki sé talað um dramb og hroka. Íslensk stjórnmál kusu að horfa algjörlega framhjá þeim fáránleika sem örgjaldmiðill skapaði í alþjóðlegum viðskiptaheimi og stjórnvöld sem áttu að vera ábyrg gagnvart almenningi ákváðu að vera óábyrg.

Það er sú afstaða sem við öll súpum seyðið af núna. Það er sú afstaða sem orsakaði fáránleikann í risi íslenska hagkerfisins og það er sú afstaða sem orsakaði hrunið. Það er sú afstaða sem leiðir til þess að lífskjör okkar allra eru stórkostlega skert og munu væntanlega verða um langa hríð.

Það er fullkomlega óábyrgum, sjálfhverfum stjórnmálum um að kenna. Samt er það svo að Sjálfstæðis- og Framsóknarmenn allt í kringum mig eru fullkomlega óábyrgir og líta svo á allt vont í samfélaginu í dag sé núverandi ríkisstjórn um að kenna.

Ef þetta er ekki fullkomið leikhús fáránleikans þá veit ég ekki hvað þetta er.