fimmtudagur, 27. febrúar 2014

Er vestrænt lýðræði okkur einskis virði?

Minnist hádegisverðar fyrir u.þ.b. tveimur árum með félaga mínum og vini hans, Rússa sem hér býr. Komst í uppnám í þessum hádegisverði og því rifjast hann upp nú.

Ég var nýkominn af Alþjóðlegu bókmenntahátíðinni þar sem ég hlustaði m.a. á upplestur úr bókinni „Rússland Pútíns“ eftir Önnu Politkoskaju. Eins – og að ég hélt þá – sönnum Íslendingi sæmir talaði ég af fullkomnu sjálfstrausti um hryllilegt stjórnarfar í Rússlandi Pútíns. Var komin inn í bókina og var slegin miklum óhug. Eftir á að hyggja talaði ég af miklum hroka um samfélag sem ég sannarlega hafði ekki hundsvit á – en samt – ég vissi að lýðræði skipti mig miklu máli. Vissi að ég væri heppinn að búa við vestrænt lýðræði en ekki í Rússlandi Pútíns og fannst ég hafa fullan rétt á að tjá mig um það opinskátt og skýrt.

Ég komst í uppnám þegar ég uppgötvaði að ég og Rússinn deildum aldeilis ekki sömu viðhorfum til þess. Það var ekki að heyra að „lýðræði“ skipti hann neinu máli og fyrir þessari konu, Önnu Politkovskaju, bar hann enga virðingu. Orðaði það einhvern veginn svo „hver var hún svo sem“? Einhver kona út í bæ. Skipti nákvæmlega engu máli. Hann talaði af aðdáun um Kínverja og hversu vel þeim hefði tekist að byggja upp efnahagskerfið. Rússar, hinum megin við sundið þaðan sem hann var, horfðu aðdáunaraugum yfir. Allt tal hans bar að sama brunni. Það eina sem skipti hann máli voru efnahagsmálin. Hann gaf lítið fyrir lýðræði og mannréttindi skiptu heldur ekki máli.

Þessi saga kemur upp í hugann nú þegar ég uppgötva mér til furðu og skelfingar að það eru í kringum mig Íslendingar – einungis karlmenn ennþá – sem ég heyri ekki betur en deili þessum viðhorfum hvað Ísland varðar. „Skiptir einhverju máli hvaðan peningarnir koma“? Er ekki bara besta mál ef Kínverjar eða Rússar eru til í að bjarga okkur?

Er það svo? Finnst okkur það, hinum almennu borgurum í þessa lands? Erum við til í að selja okkur Rússum ef þeir eru til? Eða Kínverjum ef þeir eru til? Bara ef við fáum aftur að dansa hrunadansinn í kringum gullkálfinn og byrja aðra hringferð?

Eru framfarir 21. aldarinnar í okkar heimshluta og vestrænt lýðræði okkur einskis virði? Ekki þess virði að barist sé fyrir því? Bara ef við fáum að dansa einn dansinn enn?

-------------------------------------------------------------------

Rifjast upp fyrir mér annar fundur, nú með vini mínum í Brussel, sem stýrir stóru fyrirtæki þar. Við áttum fund í júní 2010 þar sem ég lýsti fyrir honum skelfilegri pólitík Íslands og hversu mjög ég þráði breytingar í þá átt að við yrðum aðilar að Evrópusambandinu. Ég talaði frjálslega vitandi að dagar mínir í því starfi sem ég var í voru taldir.

Hann spurði mig að því af hverju þeir ættu svo sem að vera áhugasamir um að taka við okkur? Taka við einu eylandinu enn? Bað mig að horfa til Breta – hvað hefðu þeir svo sem gert fyrir sambandið annað en vera með eilífar uppákomur og vandræði? Af hverju ættu þeir að kjósa fleiri slíka aðila sem hefðu engan áhuga á því að starfa af heilum hug að sameiginlegum innri markaði? Í lok fundarins teiknaði hann upp fyrir mig mynd af „stríðinu“ um yfirráð heimsins á þessu tíunda ári 21. aldar. Hann teiknaði upp Ísland og lét að því liggja að Kínverjar gætu allt eins spilað hlutverk í því hvert Ísland myndi halla sér.

Ég horfði á hann opinmynnt og vantrúuð – en samt ekki. Ekki nema ár síðan ég hafði farið í heimsókn til Berlínar og allt í umhverfinu þar minnti mig á það sem var að gerast á Íslandi á fyrstu árum aldarinnar. Það var auðvelt að finna samlíkingar með mikilmennskubrjálæði Íslendinga á fyrstu árum aldarinnar og nasismanum. Það var auðvelt að finna samlíkingar með háværri orðræðu búsáhaldabyltingarinnar á Íslandi og austur-þýskum kommúnisma. Af hverju gæti það svo sem ekki líka verið raunhæfur möguleiki að Íslendingar ættu eftir að halla sér til Kína?

Þetta leitar á mig nú 27. febrúar 2014 á Íslandi. Ég er ekki í vafa um hvert ég vil að Ísland stefni. Ég er algjörlega sannfærð. Ég trúi ekki á „fyrirmyndarríkið“. Ég trúi á samstarf þjóða og frjáls viðskipti þeirra í milli til að auka hagsæld allra íbúa viðkomandi samfélaga. Ég fyllist skelfingu yfir tilhugsuninni að kannski sé fjöldi karlmanna á Íslandi – bíðandi á hliðarlínunni eftir að geta hafið hrunadansinn á ný og skeyti ekkert um hvaðan peningarnir til þess koma. Það skiptir máli hvaðan peningarnir koma.

Stefan Zweig sá ástæðu til að skrifa bók um heimsstyrjaldirnar til þess að við mættum af því læra. Í sumar verða 100 ár liðin síðan Fyrri heimsstyrjöldin hófst.

Lýðræði er ekki sjálfsagt. Friður er ekki sjálfsagður. Áunninn mannréttindi eru ekki sjálfsögð. Framfarir í samfélagi okkar heimshluta hafa ekki fengist fyrir ekki neitt.

Minnumst þess og verum ábyrg. Stöndum upp fyrir vestrænu lýðræði því það er þess virði. Miklu meira virði en græðgi karla okkar samfélags sem engu skeyta um hag okkar en þeim mun meira um sinn eigin.

Eftirmáli:

Verð að láta þess getið hér af því það skiptir máli að þessi grein lá óbirt í tvö ár. Var birt fyrst á árinu 2016 þegar höfundar fékk hugrekki til að birta hana. Veit ekki núna af hverju þetta kjarkleysi stafaði en það var sannarlega til staðar í febrúar 2014.

fimmtudagur, 28. nóvember 2013

Okkar RÚV

"Tómleikinn felur í sér andlegan dauða. Hann felur í sér grafhýsi hugsjónanna sem eiga að lýsa upp veruleikann og sýna okkur hvað er raunverulega þess virði að gera. Verði hugsjónirnar tómleikanum að bráð, missum við sjónar á því sem gefur lífinu gildi. Missum við sjónar á gildi lífsins, höfum við engar forsendur til að setja okkur markmið og taka ákvarðanir. Þá verðum við skeytingarlaus í hugsun og hegðun, gerum eitt í dag og annað á morgun uns ruglið og bægslagangurinn byrgja okkur endanlega sýn á heiminn. Þá myrkvast veröldin öll eins og hún leggur sig í efnalegu sem andlegu tilliti... ..."andleg viðreisn er eina von okkar." Páll Skúlason - Pælingar II

"Blómlegt andlegt líf er forsenda góðs efnahags og bættra stjórnmála" (birtist í Mbl. 1989)

Leið eins og ég væri að hlusta á vini mína í dag á leiðinni heim í bílnum. Þekki þessa vini mína ekki neitt. Þetta voru þau Guðrún Gunnarsdóttir, Margrét Blöndal, Stefán Jón Hafstein, Ævar Kjartansson og Leifur Hauksson. „Vinir mínir" á RÚV til áratuga sem ég þekki ekki neitt en þykir svo óskaplega vænt um.

Það eru mikil verðmæti að eiga þau ennþá að. Eiga þess enn kost að ýta á takkann í útvarpinu og heyra þessar raddir sem maður þekkir svo vel og vekja hjá manni virðingu og hlýju. Það eru ekki margar stofnanirnar í dag sem hafa þennan sama stað í hjarta manns og RÚV hefur.

Það eru líklega 10 ár síðan ég skrifaði ástríðufullan tölvupóst til Þorfinns Ómarssonar sem þá var umsjónarmaður morgunþáttarins „Í vikulokin" þar sem ég lýsti fyrir honum hvaða tilfinningar ég bæri í brjósti til þessa þáttar og hvað hann skipti mig miklu máli. Held satt að segja að ég hafi farið aðeins yfir strikið eins og svo oft áður í því að mæra af tilfinningasemi þætti og umsjónarmenn á RÚV sem skiptu mig persónulega svo miklu máli.

Oft hef ég haft orð á því síðustu misserin hvað ég er óendanlega þakklát fyrir að eiga Víðsjá að. Þegar „ruglið og bægslagangurinn" er um það bil að gera út af við mann í öðrum miðlum. Þá er frelsun að kveikja á Rás 1. Eins og að komast í „aðra vídd" eins og frændi minn orðaði það svo vel við mig fyrir ekki löngu síðan.

Þess vegna var það högg að opna facebook um miðjan dag í gær og komast að því að hvað gerst hafði. Það var högg að komast að því að Sigríður Pétursdóttir hefði misst vinnuna sem hún elskaði svo mjög og hafði úttalað sig um á þessum sama vettvangi fyrir svo stuttu síðan. Að hún hefði ekki einungis misst vinnuna - heldur verið sagt að taka föggur sínar og yfirgefa staðinn tafarlaust. Að 38 starfsmönnum öðrum hefði verið sagt upp hjá sömu stofnun og flestir fengið sömu meðferð. Að komast að því að stærsti hluti þessara starfsmanna voru fastráðnir starfsmenn á Rás 1. Rás 1! Rásinni sem síst af öllu má hrófla við. Rásinni sem hefur það hlutverk að minna mann á fegurðina á hverjum degi. Rásina sem hefur í gegnum allt sem gengið hefur á í samfélaginu verið trú því hlutverki sínu að vera umfram allt hógvær og fagleg.

Að fá þau skilaboð á myrkrum degi í lok nóvember 2013 að nú væri komið að því að vega að þessari einu stofnun samfélagsins sem enn veit og kann hlutverk sitt var of mikið. Of sárt. Í fyrsta skipti frá haustinu 2008 mætti ég á mótmælafund í hádeginu í dag. Ég gerði það af heilum hug og það var gott fyrir hjartað að finna svo var um fleiri.

Virðing og traust á grundvallarstofnunum samfélagsins er horfið. Það tók mig óskaplega langan tíma að átta mig á því hvað ég var barnaleg að bera fullt traust til bankans míns, til forsvarsmanna íslenskra fyrirtækja almennt. Það var sárt að kveðja Morgunblaðið.

Ætla hvorki að missa traust á RÚV eða kveðja það.
„Því andleg viðreisn er eina von okkar"

laugardagur, 27. apríl 2013

Kjósum öðruvísi framtíð!

Í dag göngum við til kosninga. Kosninga þar sem valið stendur um tvennt. Framtíð sem er öðruvísi en fortíðin eða framtíð sem er endurtekning á fortíðinni. Það er ekki vafi hvert mitt val verður. Ég vil framtíð sem er öðruvísi en fortíðin.

Ég ætla að kjósa Samfylkinguna. Flokkinn sem vill klára aðildarviðræður við Evrópusambandið og þannig gefa mér von um að breytingar á Íslandi til framtíðar.

Allar götur frá hausti 2008 hef ég beðið eftir auðmýkt og endurmati þeirra sem frá byrjun aldarinnar ráku hér meðvitað pólitík sem leiddi okkur í hrunadansinn. Þá auðmýkt og það endurmat er hvergi að finna. Því er þveröfugt farið. Síðast í gærkvöld upplýsti formaður Sjálfstæðisflokksins með skýrum hætti að Sjálfstæðisflokkurinn þyrfti ekki að svara til saka fyrir neitt. Skýrara getur það ekki verið. Tilraunastarfsemi flokksins með íslensku krónuna á floti í opnu frjálsu umhverfi fjármagnsflutninga á fyrstu árum þessarar aldar var góð stefna og engin ástæða til að endurskoða hana. Nú skal endurtaka leikinn.

Hinn flokkurinn sem landar mínir hafa mesta trú á skv. skoðanakönnunum heitir Framsóknarflokkur. Flokkur sem ekkert okkar veit hvað stendur fyrir í dag – en lofar sem fyrr – fleiri aurum í budduna. Og svo er þjóðerniskenndinni haldið vel á lofti – sem fyrrum virkar það betur en margt.

Allt er við það sama og árið 2003. Flokkarnir tveir Sjálfstæðis- og Framsóknarflokkur sem voru með viðvörunarbjöllurnar allt um kring að eitthvað þyrfti að gera í gjaldmiðilsmálum þjóðarinnar skutu við skollaeyrum. Lofuðu þess í stað skattalækkunum til að tryggja sér endurkjör. Skítt með efnahagsstjórnina eða það hvaða áhrif kosningaloforðin hefðu á hagkerfið. Stefna þeirra er sú sama nú árið 2013 og hún var þá - árið 2003. Ekkert endurmat – engin breyting. Endurtekning á því sem var.

Ég tilheyri ekki þeim hópi sem vill endurtaka þann leik. Íslensk Kauphöll – íslenskur markaður –þar sem íslenskir karlar einir eru ráðandi við stjórnvölinn er framtíðarsýn sem aðrir en ég kjósa yfir sig. Trúverðugleiki athafnamanna sem urðu forríkir á tilraunastarfsemi þessara tveggja flokka á fyrsta áratug þessarar aldar og telja sig nú þess umkomna að vita best hvað okkur hinum er fyrir bestu er nákvæmlega enginn.

Hrunið sem varð í íslensku samfélagi er ekki útlendingum um að kenna þar bera Íslendingar sjálfir fulla ábyrgð.

Forsenda þess að hægt sé búa í íslensku samfélagi er að erlendra áhrifa gæti í mun meira mæli hér. Við þurfum erlenda fjárfestingu, samkeppni frá erlendum aðilum inn á markaðinn, stöðugleika til langrar framtíðar og við þurfum fjölbreytt atvinnutækifæri.

Ekkert af þessu mun gerast á morgun. Með atkvæði mínu í dag ætla ég að vinna að því að þetta verði Ísland framtíðarinnar. Ég set x við S.

sunnudagur, 4. nóvember 2012

Íslenskt samfélag árið 2012

„Ég átti að taka 10 fyrir hádegi og 10 eftir hádegi“ sagði stúlkan sem lögreglan frelsaði úr höndum vændismansals fyrr á árinu. Á Íslandi á árinu 2012. Segir okkur að meðal okkar ganga karlmenn – ungir og gamlir í hópum sem eru tilbúnir að svala kynkvöt sinni með þræl sem lokaður er inni kjallara til þess eins að þjóna þeim nótt og dag.

Í vikunni fór hátt í umræða um aðferðir nemendafélaga menntaskólanna til að auglýsa viðburði sína. Aðferðirnar sem valdar voru og samþykktar innan hópsins voru „að sýna stúlku kynferðislega áreitta og neydda til munnmaka við dreng. Í hinu tilfellinu var stúlka á hnjánum að veita strák í sigurvímu tott. Stelpur þjóna, strákar njóta.“ Eins og Hrafnhildur Ragnarsdóttir orðar það í grein sinni á smugunni „Ég þarf feminisma.“http://blogg.smugan.is/hrafnhildur/2012/11/01/eg-tharf-feminisma/

Sorgin sem fréttir af þessu valda mér verður ekki með orðum lýst. Er til of mikils mælst að við upprætum vændismansal innan okkar 300 þúsund manna samfélags? Viljum við lifa við það að raunveruleiki Lilju forever sé raunveruleiki ungra stúlkna á meðal okkar? Getum við lifað við það?

Ætlum við að ganga götuna lengi frameftir veg þar sem viðhorfin til kynjanna eru þau sem að ofan er lýst? Er til of mikils mælst að foreldrar, skólayfirvöld, eldra fólk, ungt fólk - við öll - gefum skýr skilaboð um að þessi viðhorf til kynjanna séu ekki samþykkt innan okkar samfélags?

Kynhvöt er ein frumþarfa mannsins. Stúlkur jafnt og drengir hafa kynhvöt og kynþarfir. Um þær og þeirra þarfir og langanir er ekki enn talað á árinu 2012. Graðar stelpur er ekki samþykktar nema í því samhengi að gredda þeirra sé til að svala greddu strákanna.

Oft hefur mér komið í hug að skrifa um þessa hluti síðustu ár. Aldrei varð af því að birta það sem ég skrifaði – undiraldan var of þung. Of erfitt að koma orðum að því sem þurfti. Nú stöndum við frammi fyrir því að unga fólkið okkar er íhaldssamara í skoðunum en ungt fólk var fyrir 20 árum. Gilzenegger er orðinn raunverulegur áhrifavaldur á viðhorf ungs fólks á Íslandi á árinu 2012. Ég fullorðin manneskjan hef orðið vitni að kappsemi manna á mínum aldri í því að styðja Gilzenegger og viðhorf hans. Fæ hroll við tilhugsunina.

Mér er ofboðið. Svo ofboðið að ég get ekki lengur orða bundist. Kynþarfir ungs fólks – drengja og stúlkna er eðlilegasti hlutur í heimi. Að ungt fólk sé upptekið af þeim hlutum er eðlilegasti hlutur í heimi. Að meðhöndla þá hluti með þeim hætti sem við verðum vitni að er úrkynjun. Virðingarleysi í hæstu hæðum og á ekki að líða.

Upphafning virðingarleysis drengja gagnvart stúlkum í kynlífsathöfnum er ekkert fyndin. Hún er dauðans alvara.

Kaup karla á kynlífsþjónustu við ungar stúlkur sem haldið er sem þrælum í okkar samfélagi á að uppræta og það strax.

Ég er með tillögu til stjórnenda grunnskólanna – gerið ungu fólki að lesa bók júgóslavnesku stúlkunnar Leilu. Og sýnið því kvikmyndirnar Lilja forever og 90 minutes eftir norska leikstjórann Evru Sörhaug. Skapið umræður um þessi mál á meðal ungs fólks.

Við verðum að bregðast við og sveigja samfélagið af þeirri braut sem það er á. Við erum fólkið til að gera það.

Er viðskiptafræðin kirkja?

Ég hallast að því að svo sé – að viðskiptafræðin sé kirkja. Kirkja þar sem Mammon er Guðinn. Í morgun spurði ég Google hvernig við skilgre...