"Þú ringlaði karlmaður - Tilraun til kerfisuppfærslu"

Ég hafði beðið spennt eftir að fá hana í hendur. Bókina: „Þú ringlaði karlmaður – Tilraun til kerfisuppfærslu“ eftir Rúnar Helga Vignisson.

Loksins kom að því… og ég drakk hana í mig.
Hún stóð sannarlega undir væntingum og gott betur.
Nú brenn ég í skinninu að heyra umræður um hana.
Og ekki bara það – mig langar svo til að hún verði til þess að skapa umræður.

Um samskipti kynjanna
Um áhrif me too á okkur öll
Konur – stúlkur
Karla – drengi

Ég hef beðið eftir bók af þessu tagi lengi. Kannski ævina alla ef grannt er skoðað. Bók þar sem íslenskur karlmaður – með sérstakri áherslu á þjóðernið – opnar sig með þeim hætti sem Rúnar Helgi gerir í þessari bók. Hann er einlægur og leyfir manni að skyggnast inn í kvikuna – kvikuna á sjálfum sér – sem gerist sannarlega ekki á hverjum degi þegar íslenskir karlmenn eru annars vegar. Og tilefnið – hvað fær hann til að skrifa – er svo rosalega áhugavert um leið og það er fyrir mér svo eðlilegt – svo fullkomlega lógískt. Áhrif og afleiðingar me too byltingarinnar hljóta augljóslega að vera svo margvísleg en um þau hefur ríkt þöggun eins og svo margt annað í nútíma samfélagi.

Konur hafa mátt benda. Benda á þennan og hinn og útskúfa honum og segja að hann megi ekki „vera memm“! Nota sömu aðferð og Donald Trump í Apprentice – ota fingrinum að einstaklingum og útskúfa þeim – slaufa þeim. Og við eigum öll að hlýða og játa í blindni. Stórmerkilegt að einhverjum detti það í hug að þetta fyrirkomulag geti leitt til góðs fyrir einhvern. Samfélag eða einstaklinga.

Þegar staða mála er sú að umræðan hefur þvílík áhrif á „síðmiðaldra“ karlmann eins og Rúnar Vignir lýsir í bókinni – hvaða áhrif getum við þá ímyndað okkur að hún hafi haft á unga menn?
Ungt fólk?

Mér finnst hún svo rosalega merkileg þessi háværa krafa í nútímanum um að ungir menn skuli kunna fullkomlega að haga sér gagnvart kynhvöt sinni  frá fyrstu stundu og mér finnst hún líka svo rosalega merkileg þessi þróun að tala um kynþroska stúlkuna sem ósnertanlegt púritanskt barn fram á fullorðinsár. Barn sem skuli vernda frá svo illu afli eins og kynhvötinni með öllum ráðum.

Ég er hreint ekki sannfærð um að vegurinn frá upphafningu klámvæðingarinnar sem Gilzenegger stóð fyrir í upphafi aldarinnar til þess púritanisma sem við upplifum í dag sé okkur hollur.

Ég er hinsvegar sannfærð um að bók af því tagi sem Rúnar Helgi Vignisson skrifar hér sé okkur holl lesning og ég óska þess innilega að hún leiði til hressandi opinnar umræðu - um gildi kynhvatarinnar í lífi manneskjunnar
stúlkunnar jafnt sem stráksins
Um samskipti stráka og stelpna í nútímasamfélagi.
Já og bara almennt um tilfinningalega líðan okkar allra – ungra sem aldinna
Karla sem kvenna

Ástarþakkir Rúnar Helgi Vignisson!
Get ekki beðið eftir að sjá lokið tekið af pottinum!

Fulltrúi forheimskunnar á 21. öld

Donald Trump er í mínum huga fulltrúi forheimskunnar
á 21. öld.
Kjör hans markaði fyrir mig niðurbrot siðmenningarinnar á nýjum skala.
Ég grét og fór varla út úr rúminu daginn sem úrslitin lágu fyrir haustið 2016.
Ég sé hann fyrir mér otandi fingri að okkur öskrandi „you are fired“
Ég horfði aldrei á Apprentice en hafði samt skömm á því sem hann stóð fyrir sem stjórnandi þáttanna. Sjálfri fannst mér eins og heimurinn hefði gengið af göflunum í svo mörgu tilliti á nýrri öld og Donald Trump varð einhvern veginn sem fulltrúi viðskiptalífsins í Bandaríkjunum fulltrúi fyrir þá heimsku.

Nú sit ég hér uppi á Íslandi árið 2024 og…
Svíar hafa veitt Svíþjóðardemókrötum 20% atkvæða í kosningum og flokkurinn varnar ríkisstjórn þeirra falli.
Hollendingar veittu Frelsisflokki Geert Wilders 24,5% atkvæða og hann situr í ríkisstjórn landsins.
Frakkar greiddu Þjóðfylkingu Marine Le Pen 32% atkvæða í fyrri hluta kosninga til þings í sumar. Endanleg úrslit urðu þó sem betur fer ekki í svo svæsin.
Þjóðverjar í Thüringen og Saxlandi veittu Alternative für Deutschland um og yfir 30%.
Nú síðast í þessum mánuði tilkynnir þýska ríkisstjórnin herta innflytjendastefnu á landamærum ríkisins.

Við höfum nú bráðum í heilt ár horft upp á Ísraelsmenn strádrepa óbreytta borgara á Gaza og víðar. Í það minnsta þriðjung þeirra börn. Við höfum horft upp á almenna borgara í Palestínu innilokaða í helvíti og nálægt því að svelta í hel. Við horfum upp á Ísraelsmenn vera að fremja þjóðarmorð fyrir framan opin augu okkar og gerum ekkert. Ekki nokkurn skapaðan hlut.
Það er eftir allt saman öll siðmenningin.

Einhvern veginn er staðan orðin sú að mögulegt endurkjör þessa fulltrúa forheimskunnar hefur ekki jafn sterk áhrif á tilfinningalífið og upprunalegt kjör hans hafði. Ég leyfi mér samt að vona. Vona af öllu hjarta að niðurstaða kosninganna í Bandaríkjunum verði okkur í heiminum hliðholl að þessu sinni.

Ég vildi óska að við hefðum eitthvað lært en er það ljóst núna að það höfum við ekki. Mér er ljóst að það er engin trygging fyrir því að við endurtökum ekki nasismann. Viðbjóðurinn og hryllingurinn sem ég hef sem betur fer bara lesið um en ekki þurft að upplifa gæti allt eins átt eftir að gerast aftur. Mannkynið er ekki betur gert en það. Ekki einu sinni hér í V-Evrópu. Niðurstöður kosninga undanfarið sýna mér það með skýrum hætti. Við erum enn og aftur komin í þann ham að tala um „okkur“ og „hina“.

Ég ætla bara að segja ykkur eitt. Ég sit hér uppi á Íslandi árið 2024. Á hæðinni fyrir ofan mig býr fólk frá Venezuela. Í mörg ár áður bjuggu þar Tælendingar. Í kjallaranum og á efri hæðinni við hliðina á mér búa Litháar. Við hina hlið mér býr fjölskylda frá Pakistan. Allt í kringum mig búa „útlendingar“. Ég hef aldrei átt betri granna. Hér sef ég nokkur skref frá miðbænum og hér heyrist aldrei neitt. Hér gerist heldur aldrei neitt. Hér er rólegt og yndislegt að vera.

Á ferðalagi mínu um Asíu í 4 og hálfan mánuð í lok ársins 2014 og byrjun 2015 sannfærðist ég endanlega um að fólk er fólk. Við viljum öll það sama. Allsstaðar. Fólk vill eiga möguleika á góðu lífi fyrir sig og sína. Það er nú ekki flóknara en það. Í meginatriðum.

Hvernig okkur tekst að byggja upp aðstæður reglulega til að eyða svo mikilli orku sem raun ber vitni í að hata hvert annað er sorglegra en tárum tekur. Það kemur samt ekkert á óvart. Maðurinn hefur alltaf gert þetta. Allsstaðar. Mér varð það ljóst þegar ég las Leilu eftir Alexöndru Cavelius að aðstæður hennar á uppvaxtarárunum í Júgóslavíu voru ekkert svo ólíkar mínum í Hrútafirði. Ég var heppinn. Hún óheppin. Hún lifði af nauðgunarbúðir í 2 ár. Þar hafði hún lært að það skipti engu máli hvers þjóðernis eða aldurs karlinn var. Þeir gátu allir nauðgað henni frá 18 ára til áttræðs af hvaða þjóðerni sem er. Það var Serbi sem svo bjargaði lífi hennar.

Slavenka Drakulić einnig frá Júgóslavíu skrifaði bókina „They would never hurt a fly“ en þar gerir hún grein fyrir hvernig fiskimenn og bændur gerðust morðingjar í landi hennar. Í lok bókarinnar verður manni ljóst hryllilegt tilgangsleysi glæpanna sem framdir voru þar sem fyrrum svarnir óvinirnir sitja saman, spila á spil og spjalla á meðan þeir bíða eftir niðurstöðu stríðsdómstólsins í Haag.

Það sem ég get gert er að standa föstum fótum í trú minni á fólk. Ég veit af reynslu að við erum allskonar. Sumir finnst mér skemmtilegir og frábærir – aðrir finnst mér óþolandi! Eins og gengur. Þannig er það bara og það er allt í fína lagi með það. Ég trúi því samt staðfastlega að meginþorri fólks sé góður og vilji öðrum vel. Ég trúi staðfastlega að við þráum meira og minna öll það sama. Við þráum kærleika og ást. Við þráum stuðning og virðingu samfélagsins og við viljum lifa við öryggi.

Við höfum val um það í hvernig samfélagi við viljum búa og það er ekki vafi í mínum huga í hvernig samfélagi ég vil búa. Ég vil búa í samfélagi sem virkar eins og björgunarsveitirnar sýna mér á hverjum degi. Samfélagi þar sem ekki er spurt „hverra manna þú ert“ þegar þú lendir í vanda heldur styður þig og hjálpar á fætur hver sem þú ert og hvaðan sem þú kemur. Samfélagi þar sem kærleikurinn til náungans er ráðandi. Samfélagi sem sýnir skilning og hlýju sama í hvaða aðstæður þú hefur sjálfur komið þér í eða aðstæður hafa komið þér í.

Samfélagi sem tekur utan um þig í stað þess að ota að þér fingri og segja „you are fired“!

Verðleikasamfélagið Ísland

Hún Signý? Hún var alveg frábær! Alveg einstök! Sagði mágur frænku minnar þegar hún spurði hann að því hvernig Signý hefði staðið sig í þjónustu við hann á flutningamarkaði í gegnum tíðina.

Ég brosti út í annað þegar hún sagði mér þetta. Voru engar fréttir fyrir mig. Ég veit alveg að ég hef ekki bara staðið mig vel – ég hef staðið mig afburða vel í þjónustu við aðila á flutningamarkaði í gegnum tíðina. Ég hef staðið styrkum fótum og vitað um hvað ég er að tala og til mín hafa leitað aðilar vegna þess að þeir vissu að hjá mér voru þeir öruggir. Þeir vissu að ég var manneskja sem þeir gátu treyst. Manneskja sem leitaði alltaf bestu mögulegu lausna. Manneskja sem starfaði af fagmennsku að því að þjónusta þá á besta mögulega veg. Alltaf.

Samt er það svo að íslenskur vinnumarkaður vill ekkert af mér vita. Þannig hefur það verið lengi. Mjög lengi. Ég veit aldrei almennilega hvað það er sem ég hef gert af mér. Jú ég veit að mér liggur hátt rómur. Sannarlega. Það vinnur ekki með mér. En annað veit ég aldrei almennilega hvað er sem ég hef gert af mér.

Jú ég hef skoðanir. Sterkar skoðanir. Hef opinberað þær í greinaskrifum í langan tíma og hef aldrei farið í grafgötur með að það hefur ekki hjálpað mér. Hef samt ekki viljað láta af því. Því mér er sagt að ég búi í frjálsu samfélagi. Samfélagi þar sem það á að vera í lagi að láta í ljósi skoðanir. Samfélagi sem gefur sig út fyrir að vera frjálslynt og leyfa fólki að vera eins og það er.

Veit þó fullvel að auðvitað er það kjaftæði. Íslenskt samfélag hefur aldrei leyft fólki að njóta verðleika sinna ef það er ekki réttu megin á hinum pólitíska skala. Tala nú ekki um ef það er kvenkyns að auki. Kvenkyns og leyfir sér að vera með kjaft! Guð hjálpi þér! Það er auðvitað gjörsamlega út úr korti.

Þetta flaug um huga minn áðan þegar ég las leiðara Morgunblaðsins í dag. Leiðara með fyrirsögninni „Lögreglan og lögin“. Leiðara höfundar sem gleðst yfir því að Ríkissaksóknari hafi gert lögreglustjóra á höfuðborgarsvæðinu, að taka upp á ný rannsókn á máli sem embættið hafði áður ákveðið að fella niður. Leiðara sem lýsir nauðsyn þess að sækja til saka Semu Erlu Serdar  og Maríu Lilju Ingveldar Þrastardóttur Kemp og samtökin Solaris vegna fjársöfunar til þess að greiða götu palestínskra hælisleitenda frá Gasa hingað til lands um Egyptaland.

Höfundi er mikið niðri fyrir þegar hann gerir grein fyrir mikilvægi þess að „réttlætið í formi kæru“ fái sinn framgang í þessu máli og endar leiðarann á því að segja: „Borgararnir verða að geta treyst því að lögregustjóri láti ekkert trufla framgang réttvísinnar, hvað þá að hann láti lög og reglu víkja af því að honum, einhverjum eða jafnvel öllum þyki tiltekinn málstaður góður: Fyrir lögum verða allir að vera jafnir.“

Svo mörg voru þau orð.

Ætlum við að treysta þetta samfélag Ísland í sessi lengi enn?

Alræði ríkisvalds

Svo lengi sem ég man hef ég haft sérlega ímugust á misbeitingu valds ríkisins – eins og sú tilfinning sé meðfædd einhvern veginn. Hef sannarlega kynnst slíku valdi mun oftar en ég hef kært mig um og hef ávallt látið í ljósi það álit mitt að íslenskt ríkisvald sé vont vald. Því miður sjaldnast fengið  tilefni til að komast á aðra skoðun.

Eitt af því sem maður þurfti að læra verandi starfsmaður í flutningagreininni var ofríki tollstjóraembættisins. Þar á bæ var talið sjálfsagt að nota hótanir um lokanir fyrirtækja sem daglegt brauð og öllu verra var að viðskiptalífið á Íslandi sá ekki ástæðu til að mótmæla þessum aðförum svo nokkru næmi. Meðvirkni með vinum í stjórnendahópnum hjá ríkisstofnununum var einhvern veginn normið - láta ofríkið og misbeitinguna yfir sig ganga. Maður hafði líka alltaf brjálað að gera og engan tíma til að standa í því að standa í lappirnar gagnvart ríkisvaldinu – þá var betra að gera bara það sem krafist var án tafar og leysa málið þannig.

Tollstjóraembættið hagaði sér alltaf eins og sá sem valdið hefur og síðar þegar ég stöðu til þess að fylgjast með lagasetningu á Alþingi fyrir hönd flutningagreinarinnar kynntist ég þeim aðferðum sem þetta embætti notaði ár eftir ár til að fá stimpil Alþingis til að mega nota geðþóttavald sitt.

Fjármálaráðuneytið leit á það sem sjálfsagðan hlut að leyfa tollstjóraembættinu að sækja sér valdheimildir til þingsins að vild. Starfsmaður fjármálaráðuneytisins var í góðu sambandi við tollstjóraembættið um hvaða lagaheimildir þau þyrftu árlega til að geta betur haft inn- og útflutningsaðila undir hælnum. Sá til þess að búa til lagafrumvörp sem lögð voru fram á síðustu dögum þings – jafnvel svo að Efnahags- og viðskiptanefnd leit á það sem sitt verk að láta frumvarpið fara í gegnum 3 umræður á einum degi. Og hver var það sem kallaður var til að segja álit sitt á frumvarpinu? Nú auðvitað starfsmaðurinn úr fjármálaráðuneytinu sem samið hafði frumvarpið! Þægilegra getur það ekki verið! Ein manneskja innan ríkisstofnunar í beinu sambandi við ráðuneytið sem getur pantað lagabreytingar og fengið þær stimplaðar hjá Alþingi án nokkurs aðhalds af nokkru tagi nokkurs staðar. Alræði ríkisvalds eins og það gerist best.

Því miður getum við búist við því að þetta verklag festist í sessi eftir því sem við skiptum hraðar út fólki á Alþingi. Það er Íslendingum eðlislægt að líta á vald ríkisins sem „rétt“ og gott. Því viðhorfi hef ég kynnst ítrekað. Meira að segja af hálfu blaðamanna. Fyrstu viðbrögð eru ávallt þau að líta svo á að það sem ríkisvaldið fer fram með þurfi engrar gagnrýni við.

Ríkisvald án aðhalds er hryllilegt vald sem misbeitir sér gagnvart þeim sem veikastir standa. Það þekkjum við öll vel ef grannt er skoðað.

Þessi langi pistill er skrifaður hér til að biðla til ykkar sem flestra að velta fyrir ykkur þeim sannleika sem Ólafur Stephensen er hér að skrifa um: https://www.visir.is/g/20242512668d/glaepur-ad-gera-mistok-nema-thu-vinnir-hja-skattinum

Hann upplýsir okkur um að árið 2017 náði tollstjóraembættið í gegn lagabreytingu þar sem refsa má fólki fyrir misgáning í gerð tollskýrslna. Eins og hann segir sjálfur orðrétt : „…tollstjóraembættið vildi að hægt yrði að refsa fólki fyrir misgáning eða mistök. Rökin voru að það væri svo erfitt að sýna fram á ásetning eða stórfellt gáleysi þegar rangar upplýsingar væru veittar í tollskýrslum.“ Hugsið ykkur bara hvað þetta er þægilegt! Þessu náði tollstjóraembættið í gegn! Það þykir semsagt í lagi og sjálfsagt á Íslandi árið 2024 að sækja almenna starfsmenn við gerð innflutningsskýrslna til saka vegna einfaldra mistaka! Það er eins gott að við greiðum þessu starfsfólki há laun – en því miður er það nú væntanlega ekki þannig. Í þessari grein koma jafnframt fram grafalvarlegar afleiðingar þessa. A.m.k. einn starfsmaður hefur þannig komist á sakaskrá fyrir það eitt að hafa fengið rangan pappír í hendurnar til að tollafgreiða eftir.

Þetta er tekið saman hér því mér er mikið niðri fyrir. Skal alveg viðurkenna það að ég fékk áfall að lesa þessa grein Ólafs. Þekki vel aðdragandann – þ.e. ofríkið sem þetta embætti hefur tamið sér að viðhafa og hversu sjálfsagt það þykir að það hafi heimildir til þess – en að það hefði gengið svona langt vissi ég ekki.

Að ríkisstofnun skuli hafa fengið til þess lagaheimild á Alþingi að sækja almenna starfsmenn við gerð innflutningsskýrslna til saka fyrir það eitt að vinna vinnuna sína vissi ég ekki og það finnst mér svo alvarlegt að ég bið alþingismenn sérstaklega að velta fyrir sér því sem hér er tekið saman. Velta fyrir sér ábyrgð sinni.

Spilaborgin – 1982 - 2008

10 bindi – karlmannsbindi - upphleypt og röðuð í valdapíramída – framan á kápunni. Mjög táknræn og góð byrjun sem segir til um innihald bókarinnar. Eimreiðarelítan – Spillingarsaga heitir bókin sem hér er vísað til og ég kláraði í fyrrakvöld. 464 síðna bók sem segir okkur söguna af því sem hér gerðist á árunum 1982 til ársins 2008. Loksins! Loksins er komin út bók sem segir söguna eins og hún var. Það er sálrænt ákaflega mikilvægt fyrir mig og ég trúi því að svo sé um marga aðra. Spillingin sem hér er líst á trauðla sinn líka í vestrænu samfélagi þó víðar væri leitað…

Eimreiðarelítan er ekki fræðibók. Hún er ekki bók sem hægt er afgreiða sem slíka. Hún er bók sem lýsir því sem raunverulega gerðist. Hún lýsir því hvert var aðal viðfangsefni stjórnmálanna á Íslandi í 30 ár. Spilling. Að koma eignum ríkisins í hendur fámennrar karlaklíku sem á sama tíma hafði tögl og hagldir alls staðar – hvert sem litið var. Þeir stjórnuðu lífeyrissjóðunum, þeir stjórnuðu stjórnmálunum, þeir stjórnuðu fyrirtækjunum – að ógleymdri Kauphöllinni. Sem var aðal valdatækið. Kauphöllin sem malaði gull undir þessa karla og þeirra lið í þennan tíma þar til spilaborgin hrundi yfir okkur… fávísan almenning… ekki yfir alla. Við skulum hafa það alveg á hreinu. Þeir sem voru í klíkunni stóðu uppi keikir.

Það er rosalegt að lesa þessa bók. Ég ætla alls ekki að halda því fram að ég sé sammála henni í öllu. Það er ég ekki. En meginstefið er að gefa okkur yfirsýn yfir það sem hér gerðist frá því Davíð Oddsson tók við stjórnartaumunum í Reykjavíkurborg árið 1982 og fram að hruni og það tekst. Fullkomlega. Það er bókstaflega magnað að sjá hversu einbeittur viljinn var til að ná völdum í íslensku samfélagi og hversu áhugalaus hópurinn var um að leyfa öðrum að eiga hlutdeild í fagnaðarerindinu. „Frelsið“ var ekki fyrir alla. Það var bara fyrir suma. Og því ekki einu sinni leynt. Línurnar voru lagðar um það að það væri fullkomlega eðlilegt og sjálfsagt að forsætisráðherra þjóðarinnar nafngreindi óvini sína – þá sem ekki máttu vera memm og þannig er sviðið enn. Íslensk valdaelíta hefur engan áhuga sýnt á því að gera upp þessa tíma nema síður sé og hér sitjum við enn með sárin og ónýta innviði og helst á öllu að skilja að til standi að taka annan snúning. Í það minnsta var það helst það sem mér datt í hug þegar ég sá myndir frá „Þjóðmálakvöldinu“ á dögunum. Mér fannst uppsetningin gefa það til kynna að það væri það sem stæði til. Það var tekið aftur af stað með sölunni á hlut í Íslandsbanka og kannski var „Þjóðmálakvöldið“ bara til að fagna því og efla menn til dáða.

Ég persónulega fékk mikið út úr því að lesa þessa bók. Ég sem lengst af þessa tíma starfaði fyrir kjarna þessa hóps með bullandi pólitískan áhuga fylgdist með ósköpunum í forundran og skildi ekki hvað gekk á. Ég fór í nám á Bifröst árið 1999 en þá voru stjórnendur fyrirtækja ennþá „venjulegir menn“ að mestu. Þegar ég kom út árið 2002 voru þeir allir orðnir að „guðum“. Í litlum sem smáum fyrirtækjum – allir komnir í guðatölu með guðleg laun. Frá árinu 2002 var ekki hægt að fara í fermingarveislu öðruvísi en allir karlarnir í veislunni væru að tala um hlutafjárkaup í deCode eða Eimskip og allir ætluðu að græða og græða meira. Ég var miður mín. Ég hélt þegar ég fór á Bifröst að samfélagið gæti ekki orðið sýktara af tali um peninga! En þar skjátlaðist mér. Rosalega skjátlaðist mér.

Ég bókstaflega fylgdist með því í beinni þegar Hannes Hólmsteinn Gissurarson kom á Bifröst með fyrirlesturinn um að „Ísland yrði ríkasta land í heimi“… Já það var það sem til stóð. Það var það sem ætlunin var. Því er lýst í bókinni hvernig stjórnmálin og viðskiptalífið á Íslandi var bókstaflega sami hluturinn eða svona því sem næst… og hvernig þeir notuðu fjölmiðlana eins og Ríkisútvarpið til að segja uppsprengdar fréttir af einstökum samningum sem keyrðu upp verð hlutabréfanna í Kauphöll aftur og aftur og aftur…

Já þetta er saga sem þarft er að segja og var satt að segja tími til kominn.

Til hamingju Þorvaldur Logason og hafðu bestu þakkir fyrir!

https://www.penninn.is/is/book/eimreidarelitan-spillingarsaga

P.S. Og ég legg til að forsvarsmenn Hagsmunasamtaka heimilanna lesi þessa bók. Helst tvisvar.

Hugleiðingar að loknum leiðtogafundi 18. maí 2023

Leiðtogafundur Evrópuráðsins hefur verið haldinn á Íslandi.
Vonandi kemur hann til með að leiða til góðs í víðum skilningi.
Þar hlýtur manni að vera efst í huga að forgangsatriði hljóti að vera að þessu blóðbaði í Evrópu ljúki sem allra fyrst.

Það er hræðilegt að hugsa til þess að við séum enn á þessum stað mannfólkið en það er sennilega borin von að við losnum nokkurn tíma við einræðisherrana. Þessa tegund sem aftur og aftur og aftur tekst að eyðileggja líf heilu þjóðanna. Pútin er fyrirlitlegur - sem fyrirrennarar hans af sömu tegund. Fyrirlitlegur og aumkunarverður.

Ég er einarður stuðningsmaður alþjóðasamvinnu og lít svo á að hún sé alltaf af hinu góða. Bara það að manneskjur hittist og eigi samskipti er gríðarlega mikilvægt sem ekkert kemur í staðinn fyrir. Þess vegna gladdist ég mjög að hlusta á Ingibjörgu Sólrúnu í morgunútvarpinu á mánudaginn var þar sem hún ítrekaði mikilvægi þess að vesturlönd gerðu allt til þess að halda samtalinu – alltaf. Við talibana í Afganistan eins og aðra. Þetta viðhorf boðar nefnilega von. Það lokar ekki heldur opnar.

Ég er hugsi eftir þennan leiðtogafund. Það var skrítið að vera Íslendingur með brennandi áhuga á alþjóðastjórnmálum í Reykjavík þessa daga. Það hafði ekki góð á áhrif á mann þessi gríðarlega öryggisgæsla. Að hafa þyrlur sveimandi um yfir og allt um kring og vera stödd niðrí í bæ á mánudagskvöld þar sem búið var að girða af allt umhverfið og maður sá varla nokkra sálu nokkurs staðar. Bærinn var að tæmast af fólki vegna þessa fundar. Var þetta nauðsynlegt? Þetta virkaði mjög neikvætt á mig. Skildi með þessum ráðstöfunum að þessi hópur var orðinn „þetta fólk“. Skör hærra en við pöpullinn. Ósnertanleg elíta. Ég er að lýsa tilfinningu.

Veðrið hefði mátt vera okkur hliðhollara… Það ákvað að vera ekki með okkur í liði þessa daga…

Fréttaflutningurinn var þess eðlis að ég var með kjánahroll allan tímann. Hégómleiki Íslendinga á sér engin takmörk og þessi krafa fréttamanna um að þessi fundur sé og verði „sögulegur“ í samtíma er svo hlægilegur. Þessi krafa þeirrra um „niðurstöðu“ af fundinum til að réttlæta hann er svo dapurlegur. Beinlínis hættulegur svei mér þá. Hvaða niðurstöðu er hægt að krefast af svona fundi? Á meðan enn er verið að skjóta eldflaugum í miklum móð að Úkraínu? Hvaða „niðurstaða“ andstæðinga þessa stríðs er hjálpleg á þessari stundu?

Erum við alveg búin að gleyma sögunni? Hvað var það sem leiddi til síðari heimsstyrjaldarinnar?
Við Íslendingar – ein „hinna viljugu“ þjóða í upphafi þessarar aldar – erum við búin að gleyma því?
Afleiðingar þess stríðs – hverjar eru þær?

Ég veit það ekki. Ég ber virðingu fyrir að menn komi saman og eigi samskipti. Einarður stuðningsmaður þess – ávallt. En það skiptir máli hvað menn ætla sér. Ég er ekki ein þeirra sem held að „niðurstaða“ sé endilega eftirsóknarverð af slíkum fundi eins og hér var haldinn.
Nema í þá veru að stuðla að friði.
Það hlýtur að vera eina niðurstaðan sem raunverulega er eftirsóknarverð og skiptir máli.

 

Kennsla eða gæsla?

Las tvær greinar hér á vefnum í gær sem vöktu áhuga minn. Önnur var skrifuð af leikskólastjóra Jónínu Einarsdóttur og hin af formanni Félags leikskólakennara Haraldi Frey Gíslasyni. Báðir einstaklingar sem ég virði mikils en rak mig á við lestur þessara greina að ég sé ástæðu til að andmæla þeim. Upphátt með skýrum hætti.

Bæði gerðu að umtalsefni mikilvægi leikskólanna og leikskólakennarastarfsins – þar erum við svo sannarlega sammála. Fáar stofnanir samfélagsins tel ég mikilvægari og það sama á við um stéttina sem starfi þeirra stýra – leikskólakennara. Starf þeirra er gríðarlega mikilvægt.

Hvað var það þá sem ég sá ástæðu til að andmæla með skýrum hætti? Það var sú tilhneiging þeirra beggja að kannast ekki við að hlutverk þeirra sé annað en „kennsla“ yngstu barnanna. Nánast eins og það snerti ekki foreldrana með neinum hætti eða komi þeim við. Leikskólar séu bara mikilvægar stofnanir til að „kenna“ yngstu börnunum og „gæsla“ eigi þar engan hlut að máli. Þessu sé ég tilefni til að mótmæla. Svo ekki fari milli mála. 

Leikskólar eru gríðarlega mikilvægar stofnanir. Gríðarlega. Og hafa grundvallaráhrif á velsæld fjölskyldna í landinu. Um það efast ég ekki eitt augnablik. En að halda því fram að „gæsla“ barna sé eitthvað niðrandi fyrirbæri sem ekki megi tala um í sambandi við hlutverk leikskóla er eitthvað sem ég get ekki sætt mig við.

Það er þannig hvort sem Haraldi Frey eða Jónínu líkar það betur eða verr að leikskólar með aðgangi allan daginn fyrir öll börn er grundvöllur að raunverulegi jafnrétti kynjanna á Íslandi. Þannig var það þegar ég var ung. Þannig er það enn. Ef að konur eiga að eiga raunverulegt val um að velja sér starfsvettvang og helga sig honum – til jafns við karla. Verða að vera til leikskólar til að „gæta“ barnanna. Og það er ekki eitthvað lítilsiglt ómerkilegt hlutverk. Það er hlutverkið. Það sem öllu máli skiptir. Þannig var það þá og þannig er það enn.

Það mikilsverðasta í lífi hvers barns er að umönnunaraðilar þess hvort sem það eru tvær mömmur, tveir pabbar, pabbi og mamma eða hvað annað er ást þeirra þeim til handa. Hvort að þau eru á leikskólanum í 8 tíma eða 9 tíma hefur engin grundvallaráhrif á velferð þeirra sem fullorðinna manneskja. Það skiptir máli að innan leikskólanna starfi fagfólk – leikskólakennarar og að þau njóti stuðnings og verðlauna í samhengi við starf sitt.

Lengi vel var það svo að ánægja foreldra með leikskóla í landinu var umtalsverð. Svo mikil að eftir því var tekið. Það var ekki þannig með skólana á sama tíma. Samt er það svo að leikskólakennarar sjálfir tala um skólana og starfið sem þar fer fram sem svo miklu merkilegra starf en starfið innan leikskólanna. Til að njóta virðingar verður það að heita „kennsla“ og það verður helst að hafa umgjörð sem er sambærileg við umgjörð kennara í skólum landsins!

Hér finnst mér vert að staldra við. Hverjar eru þarfir foreldra fyrir starf leikskóla? Skipta þær engu máli? Af því að um ræðir þarfir kvenna er þá leyfilegt og sjálfsagt að láta eins og þær séu ekki til og skipti engu máli? Hvar eruð þið ungu konur sem þurfið á leikskólaplássum að halda? Ætlið þið að leyfa þessari umræðu að þróast með þessu hætti lengi enn?

Börn undir sex ára aldri (og reyndar miklu lengur…) þurfa fyrst og fremst ást. Og þau þurfa rúm til að að leika sér. Leikurinn er það mikilvægasta fyrir hvert barn á þessum aldri og það er hann sem leikskólinn á að standa vörð um. Það getur vel verið að það heiti „kennsla“ frekar en „gæsla“ en það breytir ekki því að gæsluhlutverkið er ekki síður mikilvægt. Gæslan er hvorki meira né minna en grundvallaratiði þess að hægt sé að tala um jafnrétti kynjanna á vinnumarkaði.
Má ég biðja ykkur forsvarsmenn leikskóla að gleyma því ekki?