Veldi Sjálfstæðisflokksins kvatt?

Kjördagur. Enn einu sinni í mínu lífi er runninn upp slíkur dagur. Að þessu sinni liggur í loftinu að breytingar gætu verið í nánd. Að runninn sé upp sá dagur þar sem kjósendur kveðja ægivald Sjálfstæðisflokksins. Ekkert er þó í hendi – langt því frá og kannski komum við öll til með að vakna upp við að einu sinni enn sé vilji kjósenda sá að færa þessum flokki sérhagsmunanna valdið yfir stjórn landsins. Ég vona ekki. En niðurstaðan kemur í ljós í kvöld eða næstu daga.

Það er undarleg staða að hafa nánast allan mánuðinn verið fjarverandi í kosningabaráttunni árið 2024. Við vissum það ekki þegar við keyptum miða til Marokkó í vor eða þegar ég lofaði dóttur minni því að passa fyrir hana í 10 daga í lok nóvember fram yfir mánaðamót að með því væri ég að tryggja algjöra fjarveru mína frá einhverjum mest spennandi kosningum í mínu lífi. Það er skrítið. Mjög skrítið.

Pólitík hefur alla ævi verið mitt megináhugamál og fátt hef ég þráð heitar en að eygja von um að ægivaldi Sjálfstæðisflokksins yrði hrundið. Nú hefur það verið þannig í margar vikur að við höfum heyrt tölur í skoðanakönnunum þar sem flokknum hefur verið spáð allt niður í 12% fylgi. Það er stórfrétt í íslensku samfélagi. Stórfrétt. Samt er það svo að ég hef ekki tjáð mig um það. Ekki einu sinni! Í síðustu skoðanakönnun Metils vorum við líklega færð nær raunveruleikanum. Ég veit það þó auðvitað ekki en ég leyfi mér að láta mig dreyma þar til fyrstu tölur koma í ljós.

Á kjördag árið 2003 skrifaði ég grein þar sem ég leyfði mér að dreyma … Ég upplýsti opinberlega að ég hefði lengi átt mér þann draum að sjá mistök Jónasar frá Hriflu  leiðrétt – þ.e. að sjá Samfylkinguna og Framsóknarflokkinn sameinast í einum flokki. Síðan hefur mikið vatn runnið til sjávar. Eitt stykki efnahagshrun hefur átt sér stað og í kjölfar þess hefur stjórnmálaumhverfið á Íslandi tekið stakkaskiptum. Samfylkingin varð nánast að engu um tíma. Náði ekki inn manni í Reykjavík í einum kosningunum sem einhvern tíma hefði þótt óhugsandi að yrði staða jafnaðarmannaflokksins á Íslandi.

Eitt hefur þó ekki breyst: ægivald Sjálfstæðisflokksins. Þrátt fyrir að Viðreisn og Miðflokkurinn hafi orðið til og Sjálfstæðisflokkurinn hafi sannarlega misst það ógnarfylgi sem hann hafði alltaf, þá hefur hann ætíð verið þarna sem eini turninn sem allt stjórnmálaumhverfið á Íslandi snýst um.

Skoðanakannanir hafa nú í margar vikur sýnt að sú staða gæti verið að breytast. Að í fyrsta skipti í mínu lífi sé mögulegt að miðjuflokkar standi uppi sem sigurverarar kosninga. Ég get ekki lýst því hvað ég óska þess heitt að það verði raunin. Það er svo ógnarlangt síðan tími var til kominn að stjórnmál á Íslandi snúist um líf venjulegs fólks. Snúist um almannahagsmuni en ekki sérhagsmuni.

Ég kaus Viðreisn og ég gerði það af heilum hug. Forysta flokksins og þingmenn hafa á síðustu misserum talað fyrir mínum áherslum og ég er afskaplega ánægð með þau. Númer eitt er ég er einarður Evrópusinni. Ég vil að Ísland sé virkur þátttakandi í samfélagi þjóðanna – ekki á kantinum og láti aðra um þróun og ákvarðanatöku sem við þurfum svo að taka upp án þess að hafa haft neitt um að segja. Íslenska krónan er eitur í mínum beinum og ég skil ekki – hef aldrei skilið – að mér eigi að vera hlýtt til hennar. Um það hef ég skrifað margar greinar því fátt tel ég mikilvægara en einmitt það – að eygja von um að losna við þetta mein íslensks efnahagskerfis alla mína ævi. Að síðustu finnst mér finnst gott að finna áherslur þeirra að hlusta á kjósendur út um allt land um leið og mér finnst gott að finna hvað þau eru óhrædd við að vera pólitísk. Fyrst og síðast höfðar til mín að ég upplifi flokkinn með hlýtt hjarta og ég vona að þeim takist að halda því.  Það skiptir máli að láta sér annt um fólk.

Ég hefði líka alveg getað kosið Samfylkinguna eins og ég gerði um árabil og ég hefði getað kosið Pírata sem ég vona sannarlega að muni haldast inni á þingi. Við þörfnumst þeirra raddar mjög. Ég er minna spennt fyrir þeim sem ég upplifi sem hreinræktaða popúlista en sleppi því að minnast á þá hér.

Það þarf enginn að velkjast í vafa um mínar skoðanir. Ég óska þess heitt og innilega að Viðreisn og Samfylkingin komi mjög sterk út úr þessum kosningum og verði leiðandi afl í myndun ríkisstjórnar að loknum kosningum. Hvort mér verði að ósk minni á svo eftir að koma í ljós.

Í öllu falli, gleðilegan kosningadag!

Karlar guðlegir – konum má henda

Margt hefur orðið til þess að minna mig á hversu stutt við erum komin í jafnrétti kynjanna síðustu misserin. Nú síðast þessi uppákoma með Þórð Snæ Júlíusson. Þar áður var það meðferð fjölmiðla á Jóni Gnarr og framboði hans til forystu á listum Viðreisnar í Reykjavík.

Karlar eru guðlegir í umfjöllun fjölmiðla um þá. Ítrekað aftur og aftur og aftur. Konur ná aldrei þessari stöðu. Aldrei. Sama þó þær hafi náð því að vera í forystuhlutverkum á sínu sviði. Þær verða aldrei að guðum.

Það er svo merkilegt að verða vitni að þessu aftur og aftur og aftur í samfélaginu sem lítur á sig – réttilega – sem samfélag í forystu í jafnréttismálum kynjanna.

Þórður Snær Júlíusson er áreiðanlega alveg ágætur. Efast ekkert um það. Eflaust hæfileikaríkur og fínn greinandi. Eflaust hefði orðið fengur að honum á Alþingi. Má alveg gera ráð fyrir því. En hann er ekki guð. Trúið mér.

Jón Gnarr er alveg ágætur. Ég elska hann sem uppistandara og kannski á ég eftir að elska hann sem manneskju líka – ef ég fæ tækifæri til að kynnast honum sem slíkum – en ég veit að hann er ekki guð og hann á ekki að meðhöndla í fjölmiðlum sem slíkan.

Karlar eiga greiða leið að fjölmiðlum sem guðir. Á hverjum einasta degi les ég fréttir settar upp þar sem fjallað er um karla sem guðlegar verur sem sjálfsagt og sjálfgert er að séu í þeim hlutverkum sem þeir eru og ef eitthvað verður þeim að falli er það svakalegt. Rosalegt. Ég heyrði ekki betur en umfjöllunin um Þórð Snæ Júlíusson væri þannig í gær.

Ég hef enga skoðun á því hvort að Þórður Snær Júlíusson átti að taka þessa ákvörðun í gær. Um að segja af sér þingmennsku um leið og hún mögulega berst honum. Ég hef hins vegar sterka skoðun á því hvernig fjallað er um þetta mál allt og ekki síst viðbrögðum fólks við því að hann hafi tekið þessa ákvörðun.

Ég var ekki jafn sannfærð og allir hinir um að það væri stórkostlegur fengur að Þórði Snæ Júlíussyni sem þingmanni á 3ja sæti Samfylkingarinnar. Það getur vel verið að svo hefði verið. Ég veit ekkert um það. En það er ekki nóg að hafa verið harðsnúinn blaðamaður til að sannfæra mig um að viðkomandi verði góður pólitíkus. Góður pólitíkus lætur sér annt um fólk. Hann hefur áhuga á fólki og hann hefur gríðarlega áhuga á samfélaginu og vill hafa áhrif á það til góðs.

Látið hefur verið að því liggja síðustu vikur að það sé sjálfgefið að þekkt fólk á einu sviði verði góðir stjórnmálamenn. Ég ætla að leyfa mér að vera fullkomlega ósammála því. Það er mínu viti ekkert sjálfgefið að fólk sem aflað hefur sér virðingar á einu sviði verði góðir stjórnmálamenn.

Til að verða stjórnmálamaður vil ég að þú hafir sýnt áhuga á samfélaginu – að þú hafir áhuga á fólki og kannski fyrst og síðast að þú sýnir ákveðna auðmýkt. Að þú sýnir mér og sannir að þú sért í því að komast á Alþingi til að láta gott af þér leiða fyrir okkur öll en ekki til þess að láta ljós þitt skína sem skærast.

Hroki í fari fólks er eitur í mínum beinum. Hef krónískt ofnæmi fyrir sjálfhverfu og hroka og ef ég mætti ráða væru þeir eiginleikar neðstir í fari stjórnmálamanna. Auðmýkt hins vegar er eftirsóknarverð. Auðmýkt og hlýja. Kærleikur. Að láta sér annt um fólk – af hvaða tagi sem það er – í hvaða stöðu sem það er.

Ég hvet okkur öll – konur og karla – til að veita því athygli í sínu fari - hvaða viðbrögð viðkomandi sýna til þess annars vegar að kona verði uppvís að mistökum eða karl. Að við veitum því athygli hvernig við leyfum fjölmiðlum að meðhöndla annars vegar konur og hins vegar karla.

Ég hvet okkur öll til að gera konur og karla að mannlegum verum. Guðleikinn er engum karli hollur frekar en fórnarlambið er konum hollt. Við erum öll mennsk. Meingölluð en um leið ágæt – svona í meginatriðum.